Najważniejsze zagadnienia:

Webinar poprowadzili:

Natalia Wojciechowska-Chałupińska

Counsel, radczyni prawna

+48 537 114 179
nw@lbkp.pl

Wspiera przedsiębiorców w kwestiach prawa pracy, kontraktów i prowadzenia działalności, ze szczególnym uwzględnieniem firm z branży technologicznej. 

Link do profilu

Paweł Kempa-Dymiński

Senior manager, radca prawny

+48 530 795 242
pkd@lbkp.pl

Doradza pracodawcom w najbardziej złożonych sprawach z prawa pracy: pomaga w wypracowaniu strategii zatrudnienia, sporach o mobbing i dyskryminację oraz relacjach ze związkami zawodowymi. Wspiera zarządy i działy HR w podejmowaniu decyzji o kluczowym znaczeniu dla organizacji. 

Link do profilu

The post Webinar: Mobbing i inne zachowania niepożądane w pracy – co zmieni nowelizacja Kodeksu pracy? first appeared on Kancelaria LBKP.

Sierpień przyniósł kilka tematów, które mogą mieć bardzo praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców.

Dlatego w tym wydaniu zebraliśmy najważniejsze analizy, artykuły i komentarze naszych ekspertów z ostatnich tygodni. Od 7-dniowej serii poświęconej PPWR, przez nowe obowiązki związane z wykorzystaniem AI, aż po prawo pracy, RODO, bezpieczeństwo informacji i spory dotyczące komunikacji środowiskowej.

PPWR już stosujemy. Anna Żmidzińska przez 7 dni prezentowała wnioski z najnowszych FAQ Komisji Europejskiej

12 sierpnia 2026 r. rozpoczęło się co do zasady stosowanie Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR.

Tuż przed tą datą Komisja Europejska opublikowała kolejną porcję FAQ, które w kilku miejscach doprecyzowały sposób rozumienia nowych obowiązków przedsiębiorców.

Anna Żmidzińska rozłożyła najważniejsze zmiany na siedem części i przez kolejne dni przyglądała się praktycznym problemom, z którymi firmy mogą spotkać się podczas wdrażania PPWR.

W serii znalazły się m.in. odpowiedzi na pytania:

• czy logo na opakowaniu zawsze przesądza o tym, kto jest jego wytwórcą,
• jak wygląda odpowiedzialność za półprodukty i komponenty opakowań,
• jakie znaczenie ma dokumentacja i informacje przekazywane w łańcuchu dostaw,
• co zrobić z zapasami wyprodukowanymi przed rozpoczęciem stosowania PPWR,
• jak identyfikować konkretne partie i serie opakowań,
• oraz od czego właściwie zacząć, kiedy trzeba ustalić, co w naszej organizacji jest opakowaniem i jakiego rodzaju.

Ostatni punkt jest szczególnie istotny.

Ten sam przedmiot – np. karton czy koperta – może być kwalifikowany inaczej w zależności od tego, jaką funkcję pełni, na jakim etapie łańcucha dostaw się pojawia i do kogo trafia.

Dlatego przygotowania do PPWR nie powinny zaczynać się od jednej uniwersalnej checklisty.

Najpierw potrzebna jest mapa opakowań wykorzystywanych w organizacji, a dopiero na jej podstawie można prawidłowo ustalić role poszczególnych podmiotów, obowiązki dokumentacyjne, wymagania dotyczące zgodności czy EPR.

AI Act w praktyce: nowe obowiązki w zakresie przejrzystości AI

2 sierpnia 2026 r. zaczęły obowiązywać kolejne przepisy AI Act dotyczące przejrzystości korzystania ze sztucznej inteligencji.

Wokół nowych zasad szybko pojawiło się jednak sporo uproszczeń.

Czy każdy post napisany z ChatGPT trzeba teraz oznaczać? Nie.

Sam fakt wykorzystania sztucznej inteligencji nie powoduje automatycznie obowiązku dodania informacji o AI. Znaczenie ma przede wszystkim rodzaj materiału, sposób wykorzystania sztucznej inteligencji oraz efekt końcowy.

Szczególnej uwagi wymagają m.in.:

• realistyczne obrazy wygenerowane lub istotnie zmienione przez AI,
• syntetyczne nagrania głosowe,
• materiały wideo,
• deepfake’i,
• chatboty i inne systemy bezpośrednio komunikujące się z użytkownikiem,
• określone treści tekstowe dotyczące spraw leżących w interesie publicznym.

Inaczej należy natomiast podejść do sytuacji, w której AI jedynie poprawia jakość zdjęcia, pomaga zredagować tekst albo wspiera pracownika podczas przygotowywania materiału.

W praktyce dla firm oznacza to, że warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań: gdzie w organizacji wykorzystujemy generatywną AI, kto podejmuje decyzję o publikacji materiału i kto sprawdza, czy w konkretnym przypadku wymagane jest oznaczenie?

To szczególnie istotne dla marketingu, e-commerce, mediów, działów komunikacji oraz organizacji prowadzących programy employee advocacy.

Przygotowaliśmy praktyczny poradnik oznaczania treści generowanych przez AI – zachęcamy do pobrania:

AI zmyśliło, pracownik wysłał dalej. Kto odpowiada za halucynacje sztucznej inteligencji?

Przy okazji sierpniowej dyskusji o AI warto wrócić również do jednego z materiałów opublikowanych pod koniec lipca.

Pracownik przygotowuje raport przy pomocy ChatGPT, Copilota albo Claude’a. Model generuje nieprawdziwą informację. Pracownik jej nie weryfikuje i wysyła dokument klientowi albo zarządowi.

Czy taki błąd może skończyć się zwolnieniem dyscyplinarnym?

Problem nie sprowadza się do tego, że „AI się pomyliło”.

Sztuczna inteligencja pozostaje narzędziem pracy, a pracownik ma obowiązek wykonywać swoje zadania sumiennie i starannie. Jeżeli bezrefleksyjnie przekazuje dalej wygenerowane informacje, brak ich weryfikacji może – zależnie od okoliczności – zostać oceniony jako naruszenie obowiązków pracowniczych.

Ale odpowiedzialność nie działa wyłącznie w jedną stronę.

Jeżeli firma oczekuje korzystania z AI, powinna również stworzyć pracownikom odpowiednie warunki: określić zasady korzystania z narzędzi, wskazać zakres wymaganej weryfikacji i zadbać o odpowiedni poziom AI Literacy.

Dlatego jednym z podstawowych elementów bezpiecznego wdrożenia AI pozostaje wewnętrzna AI Policy połączona z realną edukacją pracowników.

Prawo pracy: dobra polityka antymobbingowa może już nie wystarczyć

„My już mamy bardzo dobrą politykę antymobbingową!”

Czy jeśli organizacja ma już rozbudowaną politykę antymobbingową, wystarczy zaktualizować w niej definicję mobbingu i kilka odwołań do Kodeksu pracy?

Paweł Kempa-Dymiński zwraca uwagę, że nowe przepisy wymagają znacznie więcej.

Nowelizacja przesuwa ciężar z samego posiadania dokumentu na rzeczywiste i systematyczne działanie organizacji.

Nowy art. 94³a Kodeksu pracy wymaga od pracodawcy zatrudniającego co najmniej 10 pracowników określenia reguł, procedur oraz częstotliwości działań dotyczących aż czterech obszarów:

• przeciwdziałania naruszeniom godności i innych dóbr osobistych pracownika,
• przeciwdziałania nierównemu traktowaniu,
• przeciwdziałania dyskryminacji,
• przeciwdziałania mobbingowi.

Zmienia się również sposób tworzenia zakładowych regulacji – nowe przepisy przewidują ścieżkę konsultacyjną, której wcześniej w tym zakresie nie było.

Ale formalne dostosowanie dokumentacji to dopiero początek.

Najważniejsza zmiana? Systematyczność

Wiele dotychczasowych polityk koncentruje się przede wszystkim na tym, co zrobić, kiedy pojawi się zgłoszenie.

Nowe podejście wymaga spojrzenia szerzej.

Organizacja powinna nie tylko rozpoznawać przypadki mobbingu czy dyskryminacji, ale również prowadzić działania:

• prewencyjne,
• pozwalające wykrywać nieprawidłowości,
• zapewniające właściwe reagowanie,
• naprawcze,
• oraz wspierające osoby dotknięte niepożądanymi zachowaniami.

Samo szkolenie podczas onboardingu, okresowe przypomnienie zasad czy udostępnienie pracownikom polityki może więc okazać się niewystarczające.

Audyt przed wejściem nowych regulacji w życie nie powinien kończyć się na pytaniu: „Czy mamy politykę antymobbingową?”.

Znacznie ważniejsze będzie sprawdzenie, czy za dokumentem rzeczywiście stoi funkcjonujący system przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom.

Paweł zapowiada rozwinięcie tego tematu w kolejnych publikacjach – z pytaniami, które organizacje powinny sobie zadać jeszcze przed wejściem nowych przepisów w życie.

Generatywna AI w GameDev. Samo wygenerowanie assetu to dopiero początek pytań

Wojciech Kostka przyjrzał się wykorzystaniu generatywnej sztucznej inteligencji przez studia produkujące gry.

AI może przyspieszać tworzenie grafik, dialogów, kodu, muzyki czy elementów świata gry. Jednocześnie korzystanie z takich narzędzi wymaga coraz większej uwagi przy ustalaniu chain of title, zasad korzystania z wygenerowanych materiałów oraz informacji przekazywanych platformom dystrybucyjnym.

Dla studiów oznacza to, że wykorzystanie AI powinno być nie tylko decyzją kreatywną czy technologiczną.

Warto wiedzieć jakiego narzędzia użyto, do czego, przez kogo i co dokładnie trafiło później do finalnego produktu.

Environmental compliance przestaje być tematem „dla człowieka od środowiska”

Projekt zmian w Kodeksie karnym związany z wdrożeniem dyrektywy 2024/1203 może istotnie zmienić sposób patrzenia na ryzyka środowiskowe w przedsiębiorstwach.

Maurycy Marcinkiewicz zwraca uwagę, że kierunek zmian nie sprowadza się wyłącznie do podwyższenia kar. Prawo karne ma coraz mocniej interesować się również tym, jak przedsiębiorstwo zarządzało ryzykiem, informacją i procesem podejmowania decyzji.

W projektowanych regulacjach większego znaczenia nabiera już samo stworzenie zagrożenia, a część przestępstw środowiskowych będzie mogła być popełniona również nieumyślnie.

To oznacza bardzo praktyczne pytania:

• kto wiedział o nieprawidłowości,
• kiedy informacja pojawiła się w organizacji,
• czy została odpowiednio eskalowana,
• kto miał możliwość podjęcia decyzji,
• czy osoba odpowiedzialna za środowisko faktycznie mogła zatrzymać niebezpieczny proces,
• oraz czy zarząd miał dostęp do informacji, które powinny do niego trafić.

Projekt obejmuje szeroki zakres działalności – m.in. emisje, instalacje przemysłowe, substancje chemiczne, środki ochrony roślin, fluorowane gazy cieplarniane, działalność geologiczną i górniczą czy towary związane z nielegalnym wylesianiem.

Szczególne znaczenie może mieć także dokumentacja. Raport z audytu, mail kierownika technicznego, protokół z przeglądu czy informacja o przekroczeniu parametrów mogą kiedyś przestać być wyłącznie dokumentami operacyjnymi i stać się materiałem dowodowym.

A skala potencjalnej odpowiedzialności powoduje, że trudno traktować ten temat marginalnie: projekt przewiduje w przypadku przestępstw środowiskowych sankcje sięgające nawet 200 mln zł albo 5% przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym popełniono czyn.

Najważniejszy wniosek?

Dobre environmental compliance nie polega wyłącznie na posiadaniu procedur. Organizacja musi być w stanie wykazać, kto miał obowiązek, kto posiadał informację, kto podjął decyzję i co zrobił, gdy pojawił się problem.

RODO i bezpieczeństwo informacji: małe decyzje, duże ryzyko

UODO bierze pod lupę firmowe skrzynki mailowe

Firmowa skrzynka pocztowa bardzo szybko przestaje być tylko narzędziem komunikacji.

Z czasem staje się ogromnym archiwum zawierającym historię projektów, ustalenia z klientami, dokumenty, decyzje i tysiące danych osobowych.

A im więcej danych przechowujemy, tym większa może być skala potencjalnego naruszenia.

W najnowszych materiałach UODO zwraca uwagę m.in. na praktyczne zabezpieczenia poczty elektronicznej: MFA, szyfrowanie załączników oraz prostą weryfikację odbiorcy i załączników przed wysłaniem wiadomości.

To ważna wskazówka również z perspektywy rozliczalności.

RODO nie daje przedsiębiorcom zamkniętej listy zabezpieczeń, które zawsze należy wdrożyć. Jeżeli jednak organ nadzorczy sam wskazuje konkretne rozwiązania jako dobrą praktykę, mogą one później mieć znaczenie przy ocenie działań organizacji po wystąpieniu incydentu.

Techniczny audyt RODO strony internetowej

Czy strona internetowa faktycznie działa tak, jak wynika z polityki prywatności i ustawień cookies?

Grzegorz Lesniewski zwrócił uwagę na narzędzia umożliwiające techniczną weryfikację witryny – w tym EDPB Website Auditing Tool.

Taki audyt pozwala sprawdzić m.in. wykorzystywane cookies i trackery oraz komunikację strony z podmiotami trzecimi.

To dobry przykład szerszego problemu: zgodność z RODO nie kończy się na posiadaniu odpowiednich dokumentów. Trzeba jeszcze sprawdzić, czy rozwiązania techniczne rzeczywiście działają zgodnie z tym, co organizacja deklaruje użytkownikom.

Oszustwa są coraz bardziej przekonujące

Grzegorz Lesniewski zwrócił też uwagę na rosnące znaczenie socjotechniki, wycieków danych oraz coraz bardziej wiarygodnych prób oszustwa.

Im więcej informacji o użytkowniku znajduje się w różnych źródłach, tym łatwiej przygotować wiadomość, stronę czy scenariusz ataku, który wygląda wiarygodnie.

Techniczne zabezpieczenia pozostają ważne, ale równie istotna staje się edukacja użytkowników i umiejętność rozpoznawania manipulacji.

Greenwashing coraz częściej kończy się sporem

Czy sama nazwa produktu może być greenwashingiem?

„Ekogroszek” przez lata funkcjonował jako powszechnie używana nazwa produktu.

A jednak stał się również przedmiotem sporu dotyczącego komunikacji środowiskowej.

W pierwszym artykule z serii „Greenwashing na sali sądowej” Anna Żmidzińska przeanalizowała sprawę, w której ClientEarth zakwestionował nie tylko samo określenie „ekogroszek”, ale również sposób prezentacji produktu, w tym zielone elementy graficzne i motywy przyrodnicze.

Sprawa zakończyła się ugodą, więc nie otrzymaliśmy sądowej odpowiedzi na pytanie, czy taki komunikat był zgodny z prawem.

Dostaliśmy jednak coś równie ciekawego: przykład pokazujący, że przy ocenie greenwashingu znaczenie może mieć nie tylko dosłowna prawdziwość pojedynczego zdania.

Liczy się również całościowe wrażenie, jakie komunikacja wywołuje u przeciętnego konsumenta.

To szczególnie ważne w perspektywie nowych przepisów dotyczących twierdzeń środowiskowych.

Nazwa produktu, grafika, kolorystyka opakowania czy pojedyncze hasło nie powinny być więc oceniane w całkowitym oderwaniu od reszty komunikacji.

KRS może być czymś więcej niż źródłem informacji o spółce

W sierpniu Anna Żmidzińska zwróciła również uwagę na mniej oczywiste wykorzystanie Krajowego Rejestru Sądowego.

W określonych sytuacjach informacja o niezaspokojonej wierzytelności może zostać ujawniona w dziale 4 KRS.

Z perspektywy dłużnika taki wpis nie jest neutralny – może być widoczny dla banków, kontrahentów, inwestorów czy innych podmiotów weryfikujących spółkę.

Dlatego w niektórych sporach odpowiednie wykorzystanie dostępnych instrumentów rejestrowych może stać się dodatkowym elementem strategii dochodzenia należności, obok klasycznych działań windykacyjnych.

Sierpień w skrócie

Jeżeli mielibyśmy zamknąć ostatnie tygodnie w kilku pytaniach, byłyby to:

→ PPWR: czy wiemy, jakie opakowania faktycznie wykorzystuje nasza organizacja i kto za nie odpowiada?

→ AI: czy wiemy, kiedy treść wymaga oznaczenia i kto odpowiada za weryfikację tego, co wygenerował model?

→ HR: czy nasze procedury antymobbingowe rzeczywiście działają, czy tylko istnieją?

→ RODO: czy potrafimy wykazać nie tylko zgodność dokumentacji, ale również bezpieczeństwo naszych rozwiązań technicznych?

→ ESG: czy komunikat, który marketing uważa za atrakcyjny, może zostać odebrany przez konsumenta jako obietnica środowiskowa?

To właśnie na styku regulacji i codziennych decyzji biznesowych powstaje dziś najwięcej nowych ryzyk.

I temu będziemy przyglądać się również w kolejnych tygodniach.

Dziękujemy za lekturę sierpniowego wydania LBKP Inside.

The post Sierpień z LBKP first appeared on Kancelaria LBKP.

Rozporządzenie opakowaniowe (PPWR) już obowiązuje. Zmienia ono zasady odpowiedzialności za opakowania w całym łańcuchu dostaw – od wytwórców i dostawców, po importerów, dystrybutorów i podmioty wprowadzające produkty w opakowaniach na rynek UE. 

Od 12 sierpnia 2026 r. przedsiębiorcy mają obowiązek stosować się do części przepisów wprowadzonych przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, czyli w skrócie PPWR. 

To jedna z najważniejszych zmian regulacyjnych dla przedsiębiorców, którzy produkują opakowania, korzystają z nich, importują je albo wprowadzają produkty w opakowaniach na rynek Unii Europejskiej. 

Jakiego rodzaju zmiany trzeba wdrożyć w przedsiębiorstwie i jakie podmioty objęte są nowymi obowiązkami?  

Tuż przed rozpoczęciem stosowania dyrektywy opakowaniowej (PPWR) Komisja Europejska opublikowała zaktualizowane FAQ, które wyjaśnia wiele praktycznych wątpliwości interpretacyjnych. Równolegle ogromne znaczenie mają także wytyczne Komisji dotyczące wybranych definicji i obowiązków.  

Kogo dotyczy PPWR? Role przedsiębiorców w łańcuchu dostaw 

Rozporządzenie PPWR nie nakłada takich samych obowiązków na wszystkich przedsiębiorców. Inny zakres odpowiedzialności będzie miał wytwórca opakowania, inny dostawca materiału lub opakowania, inny importer, dystrybutor, a jeszcze inny producent w rozumieniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). 

W uproszczeniu, w ramach PPWR zakres obowiązków zależy od Twojej roli: 

• Wytwórca: odpowiada za zgodność opakowania z wymaganiami PPWR, w tym za ocenę zgodności, dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE. 

• Dostawca: powinien przekazać wytwórcy informacje i dokumenty potrzebne do wykazania zgodności opakowania (np. dane o materiale, składzie, klejach, farbach czy innych komponentach). 

• Importer i dystrybutor: mają przede wszystkim obowiązki weryfikacyjne – nie powinni wprowadzać ani udostępniać opakowań, co do których mają podstawy sądzić, że są niezgodne z PPWR. 

• Producent ROP (rozszerzona odpowiedzialność producenta): to osobna kategoria. Jest to podmiot odpowiedzialny za rejestrację, raportowanie i finansowanie gospodarowania odpadami opakowaniowymi w danym państwie członkowskim. 

To rozróżnienie jest kluczowe, bo ten sam przedsiębiorca może pełnić różne role w zależności od modelu działalności. Inaczej należy ocenić podmiot, który projektuje i sprzedaje własne opakowania, inaczej podmiot dostarczający materiał opakowaniowy, a jeszcze inaczej podmiot, który na przykład wyłącznie importuje gotowy produkt w opakowaniu. 

Oznakowanie i numery serii według PPWR 

Rozporządzenie PPWR nie wymaga nadawania indywidualnego numeru każdemu pojedynczemu elementowi (np. każdemu kubkowi, wieczku, etykiecie czy woreczkowi). Identyfikacja może następować na poziomie: 

• typu, 

• modelu, 

• partii, 

• serii, 

• innego elementu identyfikacyjnego. 

To ważna informacja, ponieważ eliminuje konieczność przebudowywania linii produkcyjnych czy systemów znakowania. Wymagane jest jedynie zapewnienie dokumentacji, która pozwoli powiązać konkretne opakowanie (lub jego komponent) z dokumentacją techniczną, wynikami badań oraz deklaracją zgodności z PPWR. 

Dokumentacja opakowań: stare normy mogą już nie wystarczyć 

Choć Komisja Europejska potwierdza, że pomocniczo można nadal opierać się na normach wynikających z załącznika C do EN 13428:2004, nowe przepisy nakładają obowiązek znacznie szerszej oceny. Dokumentacja w świetle PPWR musi uwzględniać: 

• ograniczenia dotyczące metali ciężkich (ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego), 

• szczegółowe informacje o użytych klejach, lakierach i farbach, 

• dane o ewentualnej obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych. 

Wskazówka: Koniecznie zrewiduj dokumentację otrzymywaną od dostawców. Opieranie się wyłącznie na ogólnych deklaracjach spełniania norm unijnych to obecnie zbyt duże ryzyko. 

Wytwórca opakowania a podmiot pakujący – kiedy przejmujesz obowiązki wytwórcy? 

W praktyce często pojawia się problem: czy przedsiębiorca, który jedynie kompletuje opakowanie transportowe staje się w świetle prawa jego wytwórcą? Samo użycie gotowych elementów do zapakowania produktu nie oznacza automatycznego przejęcia tych obowiązków. 

Sytuacja zmienia się jednak w kilku konkretnych przypadkach. Przedsiębiorca przejmuje pełne obowiązki wytwórcy (w tym ocenę zgodności), gdy: 

• Faktycznie konstruuje lub składa opakowanie z elementów, które osobno nie pełnią jeszcze funkcji opakowaniowej. 

• Udostępnia opakowanie pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym. 

• Modyfikuje gotowe opakowanie w sposób, który może wpłynąć na jego zgodność z PPWR (np. poprzez zmianę materiału, konstrukcji, komponentów, oznakowania lub cech wpływających na jego recykling). 

Co z zapasami wyprodukowanymi przed 12 sierpnia? 

Sam fakt wyprodukowania opakowania przed wejściem w życie PPWR nie przesądza o tym, że nowe wymogi nie będą miały zastosowania. W wielu przypadkach kluczowy jest moment wprowadzenia opakowania do obrotu oraz to, którego dokładnie obowiązku dotyczy ocena. 

Aby uniknąć problemów, musisz zadbać o prawidłowe udokumentowanie: 

• daty produkcji, 

• momentu wprowadzenia do obrotu, 

• powiązania danej partii z odpowiednią dokumentacją techniczną. 

Ważne: szczególną ostrożność należy zachować przy opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością. W odniesieniu do limitów substancji PFAS, rozporządzenie PPWR nie przewiduje ogólnego okresu na wyczerpanie zapasów. 

Import opakowań: dokumenty mogą być potrzebne już przy kontroli 

Przedsiębiorcy muszą być gotowi na to, że kontrole związane z PPWR mogą rozpocząć się jeszcze przed ostatecznym uchwaleniem polskiej ustawy dostosowującej (projekt UC100). Choć to ustawa krajowa ma wskazać organy nadzoru i sankcje, część wymagań wynika bezpośrednio z unijnego rozporządzenia. 

Kontrole mają opierać się na analizie ryzyka. W praktyce organy nadzoru mogą w każdej chwili zażądać: 

• deklaracji zgodności UE, 

• dokumentacji oceny zgodności, 

• danych precyzyjnie identyfikujących opakowanie, 

• dokumentów potwierdzających spełnienie rygorystycznych wymogów materiałowych. 

W przypadku importu towarów spoza Unii Europejskiej braki formalne mogą skutkować czasowym zatrzymaniem towaru na granicy, aż do momentu przedstawienia wymaganej dokumentacji. 

Co warto zrobić teraz? Przeprowadź audyt opakowań 

Z punktu widzenia organizacji działalności, najważniejszym krokiem jest obecnie przeprowadzenie kompleksowego audytu opakowań i posiadanej dokumentacji. Nie ograniczaj się do samego produktu – audyt musi obejmować wszystkie komponenty, relacje z dostawcami oraz wewnętrzny obieg danych. 

W pierwszej kolejności ustal w firmie odpowiedzi na 5 kluczowych pytań: 

1. Które opakowania są faktycznie stosowane w obrocie? 

2. Kto odpowiada za ich projekt i ewentualną zmianę konstrukcji? 

3. Kto dostarcza materiały i komponenty? 

4. Kto weryfikuje spływającą dokumentację techniczną? 

5. Czy obecny system identyfikacji pozwala bezbłędnie odtworzyć historię konkretnej partii towaru? 

Następnie należy rzetelnie ocenić, czy posiadane dokumenty rzeczywiście pozwalają wykazać zgodność z PPWR. Potrzebne będą m.in. szczegółowe dane dotyczące składu użytych materiałów, obecności substancji niebezpiecznych czy możliwości recyklingu. 

Masz wątpliwości?  

Jeśli zastanawiasz się, jak dostosować swoje przedsiębiorstwo do zmian wprowadzonych przez PPWR, zapraszamy do kontaktu. 

The post Nowe przepisy o opakowaniach (PPWR). Jakie obowiązki ma przedsiębiorca?   first appeared on Kancelaria LBKP.

Stało się jednak jednym z elementów sporu o greenwashing.

W marcu 2024 r. sąd w Amsterdamie wydał wyrok w sprawie Stichting Fossielvrij NL przeciwko Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. (KLM Royal Dutch Airlines). Był to pierwszy na świecie pozew dotyczący greenwashingu skierowany przeciwko przewoźnikowi lotniczemu.

Sprawa dotyczyła 19 reklam KLM, w których linia przedstawiała swoje działania związane ze zrównoważonym rozwojem, redukcją emisji CO₂ oraz wykorzystaniem bardziej ekologicznych paliw lotniczych. Zdaniem Fossielvrij NL komunikaty te mogły sugerować konsumentom, że wybór KLM oznacza bardziej odpowiedzialne/ekologiczne podróżowanie, podczas gdy rzeczywista skala zmian w działalności przewoźnika była znacznie mniejsza.

Sąd w Amsterdamie uznał, że 15 z 19 zakwestionowanych reklam wprowadzało konsumentów w błąd. KLM musiał zaprzestać stosowania spornych komunikatów. Nie oznacza to, że sąd zakwestionował samo podejmowanie działań środowiskowych przez przedsiębiorstwo. Problemem było to, czy sposób ich przedstawienia nie tworzył u konsumentów szerszego przekonania o tym co wynikało z rzeczywistych danych.

Sprawa w pigułce

Powódka: Stichting Fossielvrij NL – niderlandzka fundacja działająca na rzecz ograniczenia wykorzystania paliw kopalnych, uprawniona do występowania w sprawach dotyczących zbiorowych interesów konsumentów.

Pozwana: Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. (KLM Royal Dutch Airlines) – największy przewoźnik lotniczy w Niderlandach.

Przedmiot sporu: 19 reklam dotyczących działań środowiskowych KLM, redukcji emisji oraz paliw alternatywnych.

Kwestionowane kampanie:

• „Fly Responsibly!” – komunikaty dotyczące bardziej odpowiedzialnego latania i przyszłości zrównoważonego lotnictwa;

• „CO₂ZERO” – program umożliwiający pasażerom dopłatę do projektów kompensacyjnych, m.in. związanych z zalesianiem;

• „Real Deal Days” – kampania promująca możliwość zakupu dodatkowej opcji związanej z wykorzystaniem zrównoważonego paliwa lotniczego (SAF).

Rozstrzygnięcie: wyrok sądu w Amsterdamie z 20 marca 2024 r. Sąd uznał, że 15 reklam naruszało przepisy dotyczące nieuczciwych praktyk rynkowych, a KLM został zobowiązany do usunięcia zakwestionowanych komunikatów.

Co zarzucała KLM fundacja Fossielvrij NL?

Fossielvrij NL argumentowała, że KLM przedstawiał swoją działalność jako bardziej przyjazną środowisku, niż wynikało to z rzeczywistego zakresu podejmowanych działań. Zdaniem fundacji reklamy mogły powodować u przeciętnego konsumenta przekonanie, że wybierając KLM, dokonuje bardziej ekologicznego wyboru albo że podróż z tą linią lotniczą przyczynia się do ograniczenia wpływu lotnictwa na klimat.

Zarzuty dotyczyły przede wszystkim sposobu komunikowania dwóch obszarów. Pierwszym były ogólne deklaracje dotyczące przyszłości lotnictwa i hasła takie jak:

„Fly Responsibly!”

czy

„Join us in creating a more sustainable future”

które miały sugerować, że KLM znajduje się na drodze do stworzenia bardziej zrównoważonego modelu transportu lotniczego.

Zdaniem Fossielvrij NL problem polegał na tym, że komunikaty nie przedstawiały ograniczeń związanych z rzeczywistą dekarbonizacją lotnictwa. Konsument otrzymywał pozytywny przekaz dotyczący transformacji klimatycznej, ale bez pełnego obrazu skali zmian.

Drugim obszarem była komunikacja dotycząca kompensacji emisji oraz wykorzystania paliw alternatywnych.

Jak broniła się KLM?

KLM wskazywała, że nie twierdziła, iż lotnictwo jest obecnie neutralne klimatycznie. Spółka argumentowała, że informowała o konkretnych działaniach podejmowanych w celu ograniczenia wpływu środowiskowego, takich jak inwestycje w SAF, modernizacja floty czy programy kompensacyjne. Linia podkreślała również, że reklamy odnosiły się do kierunku zmian i podejmowanych działań, a nie do obecnego stanu lotnictwa. Spór nie dotyczył więc tego, czy KLM podejmowała działania środowiskowe.

Pytanie sprowadzało się do tego:

Czy sposób ich przedstawienia nie powodował u konsumentów wrażenia, że transformacja środowiskowa jest bardziej zaawansowana, niż wynikało to z rzeczywistości?

Dlaczego sąd zakwestionował reklamy KLM?

Sąd nie podważył samego faktu, że KLM podejmowała działania związane z ograniczaniem emisji. Problemem było to, że część komunikatów przedstawiała te działania w sposób, który mógł sugerować konsumentom większą korzyść środowiskową, niż przedsiębiorstwo było w stanie wykazać.

„Fly Responsibly” – odpowiedzialne latanie czy zbyt szeroka obietnica?

Sąd uznał, że część reklam KLM mogła sugerować, iż wybór tej konkretnej linii lotniczej oznacza bardziej zrównoważony sposób podróżowania. Tymczasem paliwa alternatywne, takie jak SAF, nadal stanowiły jedynie niewielką część wykorzystywanego paliwa lotniczego.

KLM rzeczywiście inwestowała w rozwój tych technologii, ale skala tych działań nie odpowiadała przekazowi sugerującemu istotną zmianę charakteru obecnego lotnictwa. Problemem było przedstawienie przyszłych możliwości i kierunku rozwoju jako elementu obecnej rzeczywistości.

„CO₂ZERO” – czy można wyzerować emisję lotu?

Drugim elementem sporu była kampania dotycząca kompensowania emisji.

Warto dodać, że spór wokół komunikacji KLM dotyczącej emisji rozpoczął się jeszcze przed postępowaniem sądowym. W kwietniu 2022 r. Holenderska Komisja Kodeksu Reklamy (Advertising Code Committee – RCC) uznała, że hasło „Fly CO₂ Zero” jest mylące, ponieważ może sugerować konsumentom, że lot odbywa się bez emisji dwutlenku węgla. KLM nie była w stanie wykazać, że taka absolutna deklaracja odpowiada rzeczywistości. Komisja wskazała, że sama możliwość finansowania projektów kompensacyjnych nie oznacza, że emisje związane z konkretnym lotem zostały faktycznie wyeliminowane.

Program CO₂ZERO umożliwiał pasażerom dopłatę do biletu, która miała być przeznaczana m.in. na projekty związane z zalesianiem. KLM przedstawiała to rozwiązanie jako możliwość ograniczenia środowiskowego wpływu podróży.

Sąd uznał jednak, że taki sposób komunikacji mógł wprowadzać konsumentów w błąd. Samo finansowanie projektów środowiskowych nie oznacza bowiem, że emisje powstałe podczas konkretnego lotu zostały rzeczywiście usunięte albo zneutralizowane.

Nie istniał bezpośredni związek między wpłatą pasażera a emisjami konkretnej podróży, a sama nazwa „CO₂ZERO”mogła tworzyć wrażenie, że lot staje się zeroemisyjny.

Jakie znaczenie ma ta sprawa dla komunikacji środowiskowej?

Sprawa KLM pokazuje, że przedsiębiorca może informować o działaniach środowiskowych, ale sposób ich przedstawienia musi odpowiadać rzeczywistemu zakresowi tych działań. Samo wskazanie pozytywnych inicjatyw nie daje prawa do budowania szerszej narracji o ekologiczności całej działalności. Firma może inwestować w technologie ograniczające emisje, rozwijać nowe rozwiązania i prowadzić projekty środowiskowe. Nie oznacza to jednak automatycznie, że może komunikować konsumentom, iż jej produkt lub usługa jest już obecnie „zielona”, „neutralna” albo znacząco bardziej ekologiczna.

W sporach dotyczących greenwashingu znaczenie ma nie tylko prawdziwość pojedynczych informacji, ale również ogólne wrażenie, jakie tworzy cały komunikat.

EmpCo idzie w tym samym kierunku

Wyrok w sprawie KLM zapadł na podstawie niderlandzkich przepisów wdrażających dyrektywę 2005/29/WE dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych. Nie był oparty na dyrektywie 2024/825, czyli tzw. EmpCo, która zacznie być stosowana od 27 września 2026 r.

Jednocześnie sposób rozumowania sądu jest bardzo zbliżony do kierunku, który wzmacnia EmpCo. Nowe przepisy ograniczają możliwość stosowania ogólnych deklaracji środowiskowych, które nie wskazują konkretnej cechy produktu lub działalności albo nie są odpowiednio poparte dowodami.

W praktyce oznacza to, że hasła takie jak:

• „bardziej zrównoważony”,
• „przyjazny środowisku”,
• „zielony wybór”,
• „neutralny klimatycznie”

będą wymagały znacznie większej precyzji.

Podobnie jak w sprawie KLM, przedsiębiorca będzie musiał wykazać nie tylko, że podejmuje określone działania, ale również że sposób ich przedstawienia nie prowadzi konsumenta do szerszych wniosków niż te, które można udowodnić.

EmpCo szczególną uwagę poświęca również komunikacji dotyczącej emisji i neutralności klimatycznej. Przepisy ograniczają możliwość przedstawiania produktu lub usługi jako neutralnych klimatycznie, jeżeli efekt ten opiera się wyłącznie na kompensacji emisji, a nie na rzeczywistym ograniczeniu emisji związanych z daną działalnością.

Ten problem pojawił się właśnie w sprawie KLM. Nie chodziło o to, że kompensacja emisji albo inwestycje w SAF są niedopuszczalne. Spór dotyczył tego, czy sposób ich przedstawienia nie sugerował konsumentom osiągnięcia efektu, którego w rzeczywistości nie można było potwierdzić.

Czego uczy sprawa KLM?

Sprawa KLM pokazuje, że spory dotyczące greenwashingu nie zaczęły się wraz z dyrektywą EmpCo.

Jeszcze przed wejściem w życie nowych regulacji przedsiębiorcy w Unii Europejskiej byli oceniani przez sądy i organy ochrony konsumentów pod kątem tego, czy ich komunikacja środowiskowa odpowiada rzeczywistemu zakresowi podejmowanych działań.

Problemy analizowane w sprawie KLM – ogólne deklaracje środowiskowe, sugerowanie większej korzyści klimatycznej niż możliwa do wykazania oraz komunikowanie neutralności klimatycznej w oparciu wyłącznie o kompensację emisji – zostały następnie wyraźnie uwzględnione w EmpCo.

Nowe przepisy nie tworzą więc całkowicie nowego kierunku. W dużej mierze porządkują i wzmacniają podejście, które wcześniej było już widoczne w praktyce organów i sądów.

Dla przedsiębiorców oznacza to, że dotychczasowe sprawy dotyczące greenwashingu stają się ważnym źródłem wskazówek. Pokazują, gdzie przebiega granica między informowaniem o działaniach środowiskowych a budowaniem nieuzasadnionej obietnicy ekologicznej.

Sprawa KLM dobrze tę granicę pokazuje: przedsiębiorca może mówić o transformacji i podejmowanych działaniach, ale nie może przedstawiać ich w sposób, który powoduje u konsumenta przekonanie, że osiągnięto efekt większy niż ten, który można rzeczywiście wykazać.

The post Obietnica odpowiedzialnego lotu. Jak KLM przegrał spór o greenwashing. first appeared on Kancelaria LBKP.

W praktyce oznacza to nowe obowiązki zarówno dla organizacji korzystających z narzędzi AI, jak i dostawców systemów wykorzystujących sztuczną inteligencję.

W przygotowanym przez nas materiale wyjaśniamy m.in.:

• kiedy użytkownik powinien zostać poinformowany, że komunikuje się z chatbotem, voicebotem lub innym systemem AI,
• w jakich przypadkach należy oznaczać treści wygenerowane lub istotnie zmodyfikowane przez AI,
• jakie zasady dotyczą treści typu deepfake,
• jakie obowiązki w zakresie technicznego oznaczania treści spoczywają na dostawcach systemów AI.

Za naruszenie obowiązków dotyczących przejrzystości mogą grozić kary administracyjne sięgające 15 mln euro lub 3% całkowitego światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku — w zależności od tego, która kwota jest wyższa.

Pobierz materiał „AI Act w praktyce – nowe obowiązki w zakresie przejrzystości AI” i sprawdź, co nowe przepisy oznaczają dla organizacji korzystających ze sztucznej inteligencji.

Pobierz

The post AI Act w praktyce: nowe obowiązki w zakresie przejrzystości AI first appeared on Kancelaria LBKP.

W 2021 r. Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi pozwała SYNERGIO S.A., przedsiębiorstwo działające na rynku węgla do ogrzewania gospodarstw domowych. Fundacja zarzucała spółce stosowanie praktyk mogących wprowadzać konsumentów w błąd co do ekologicznego charakteru produktu. Wskazywała nie tylko na nazwę „ekogroszek”, ale również na sposób prezentowania produktu, w tym zielone elementy graficzne i motywy przyrodnicze, które zdaniem Fundacji mogły dodatkowo wzmacniać przekaz o jego ekologiczności.

W grudniu 2024 r. strony zawarły ugodę sądową. SYNERGIO zobowiązało się m.in. do odejścia od stosowania nazwy „ekogroszek” oraz opakowań zawierających zielone elementy i motywy roślinne mogące sugerować ekologiczny charakter węgla.

Z perspektywy procesowej jest to więc sprawa, w której nie poznaliśmy sądowej odpowiedzi na pytanie, czy taki komunikat był zgodny z prawem. Możemy natomiast prześledzić drogę od zakwestionowania komunikacji, przez próbę zainteresowania sprawą UOKiK, aż do postępowania sądowego i ugody.

Co konsument mógł rozumieć pod hasłem „ekogroszek”?

W sporze istotne było nie to, jaką przedsiębiorca miał intencję, ale to, jak komunikat mógł zostać odebrany przez konsumenta. Nazwa produktu nie funkcjonuje przecież w oderwaniu od jego opakowania i reklamy. Kolor, grafika, slogan, opis produktu czy sposób prezentacji w internecie mogą wzajemnie wzmacniać określone skojarzenia.

W przypadku „ekogroszku” badanie Kantar przeprowadzone na zlecenie ClientEarth wykazało, że 43% użytkowników tego paliwa uważało je za produkt ekologiczny. Badanie przeprowadzono w grudniu 2020 r. na reprezentatywnej próbie 500 osób ogrzewających swoje domy lub mieszkania węglem.

Sam wynik badania nie przesądza o naruszeniu prawa. Pokazuje jednak, jak komunikat był odbierany przez część konsumentów. W sporach dotyczących greenwashingu znaczenie może mieć więc różnica między tym, co przedsiębiorca twierdzi, że chciał powiedzieć, a tym, co z jego komunikacji może zrozumieć przeciętny konsument.

Najpierw był UOKiK. Potem sąd.

W marcu 2021 r. ClientEarth zawiadomiła UOKiK o podejrzeniu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów korzystających z węgla typu „ekogroszek”. UOKiK nie wszczął wówczas postępowania. ClientEarth zdecydowała się więc na drogę sądową i w kwietniu 2021 r. złożyła pozew przeciwko przedsiębiorstwu sprzedającemu „ekogroszek”.

Fundacja zarzucała spółce stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej polegającej na sprzedaży węgla pod nazwą zawierającą przedrostek „eko” oraz na stosowaniu działań promocyjnych mogących sugerować, że spalanie tego produktu jest przyjazne dla środowiska.

Postępowanie zakończyło się w grudniu 2024 r. ugodą. SYNERGIO zobowiązało się do zaprzestania stosowania określenia „ekogroszek” oraz określonych elementów graficznych i marketingowych mogących sugerować ekologiczny charakter węgla.

A co z argumentem, że „ekogroszek” był po prostu nazwą handlową?

Określenie „ekogroszek” przez lata funkcjonowało nie tylko w obrocie handlowym, ale również w przepisach dotyczących paliw stałych. Rozporządzenie z 2018 r. dotyczące wymagań jakościowych dla paliw stałych posługiwało się nazwą „ekogroszek” jako określeniem jednego z rodzajów paliwa.

I tak właśnie bronił się Pozwany, podnosząc że określenie „ekogroszek” było powszechnie stosowaną nazwą handlową, a samo nazewnictwo tego rodzaju paliwa przez lata funkcjonowało również w języku ustaw i regulacji. Wskazywał, że nie można oceniać tej nazwy w oderwaniu od ówczesnego otoczenia prawnego i rynkowego.

Z czasem podejście ustawodawcy zaczęło się jednak zmieniać. W toku prac nad zmianą przepisów Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazywało, że nazwa „ekogroszek” może wprowadzać konsumentów w błąd co do ekologicznego charakteru paliwa. W kolejnych regulacjach zaczęto posługiwać się określeniem „groszek plus”.

Mamy więc określenie, które przez lata było obecne zarówno na rynku, jak i w języku regulacji, a następnie zaczęło być postrzegane jako komunikat mogący wywoływać u konsumenta określone skojarzenie środowiskowe. Dla przedsiębiorców używających podobnych nazw jest to istotna wskazówka. To, że określenie funkcjonuje na rynku od wielu lat albo było używane w przepisach, nie oznacza, że jego znaczenie dla konsumenta pozostaje niezmienne.

Dlaczego sprawa „ekogroszku” jest dziś aktualna?

Od 27 września 2026 r. państwa członkowskie mają stosować przepisy wdrażające dyrektywę 2024/825, czyli tzw. EmpCo. W Polsce prace nad krajową implementacją tych przepisów nadal trwają.

Dyrektywa obejmuje swoim zakresem nie tylko klasyczne reklamy. „Twierdzenie dotyczące ekologiczności” może mieć postać tekstu, obrazu, grafiki lub symbolu, a także nazwy marki, przedsiębiorstwa lub produktu, jeżeli w kontekście komunikacji handlowej sugeruje określoną korzyść dla środowiska.

Nie oznacza to, że każda nazwa zawierająca „eko” będzie automatycznie niedopuszczalna. Nazwa może jednak sama stać się elementem komunikacji, który trzeba będzie ocenić pod kątem tego, jakie wrażenie wywołuje u przeciętnego konsumenta i czy przedsiębiorca może uzasadnić przekazywaną za jej pomocą informację.

W tym kontekście historia „ekogroszku” jest wyjątkowo aktualna. Pokazuje problem, z którym przedsiębiorcy będą mierzyć się coraz częściej: czy nazwa produktu jest tylko nazwą, czy jednocześnie składa konsumentowi obietnicę dotyczącą środowiska?

EmpCo obejmuje również sytuacje, w których przedsiębiorca przypisuje korzyść środowiskową całemu produktowi albo całej działalności, choć w rzeczywistości dotyczy ona tylko określonego elementu. Dyrektywa jako przykład wskazuje sytuację, w której jedynie opakowanie wykonano z materiału pochodzącego z recyklingu, a mimo to cały produkt jest przedstawiany jako ekologiczny.

Problem może więc powstać nawet wtedy, gdy pojedynczy element komunikatu jest zgodny z prawdą. Jeżeli sposób jego przedstawienia powoduje, że konsument odnosi szersze wrażenie dotyczące produktu, przedsiębiorca może mieć problem z obroną takiego przekazu. Przy ocenie komunikacji środowiskowej trzeba zatem odpowiedzieć na dwa pytania: czy informacja jest prawdziwa i co z tej informacji może zrozumieć przeciętny konsument?

To już nie tylko problem marketingu

Nieprawidłowy komunikat środowiskowy może prowadzić do postępowania przed UOKiK, sankcji finansowych, a także konieczności zmiany komunikacji, opakowań czy nazwy produktu.

W lipcu 2025 r. Prezes UOKiK postawił pierwsze zarzuty dotyczące greenwashingu czterem spółkom: Allegro Polska, DHL eCommerce Poland, DPD Polska i InPost. Urząd zakwestionował m.in. komunikaty takie jak „zielona flota”, „zeroemisyjny” czy „neutralny dla środowiska”, wskazując, że opierały się na niepełnych danych albo dotyczyły tylko fragmentu działalności. W przypadku potwierdzenia zarzutów przedsiębiorcom grożą kary do 10 proc. obrotu za każdą zakwestionowaną praktykę.

Pytanie o zgodność komunikacji środowiskowej nie powinno więc kończyć się na dziale marketingu. Już teraz warto ustalić:

• Kto w naszej firmie zatwierdza takie komunikaty?
• Na jakich danych są oparte?
• Czy ktoś sprawdził, czy użyte określenie nie sugeruje więcej, niż faktycznie wynika z danych?
• Gdzie znajdują się dokumenty, które pozwolą przedsiębiorcy uzasadnić komunikat, jeśli zostanie zakwestionowany?

W sporze z organem albo w postępowaniu sądowym trudno będzie obronić się argumentem „To był pomysł marketingu”.

„Ekogroszek” – czego uczy ta sprawa?

Historia „ekogroszku” pokazuje, że przy ekologicznych deklaracjach nie zawsze wystarczy ocenić jedno zdanie czy jedno słowo. Znaczenie może mieć cały sposób przedstawienia produktu – od nazwy, przez opakowanie i grafikę, po komunikaty towarzyszące sprzedaży.

Dziś podobne pytania będą pojawiać się coraz częściej – zarówno przy nazwach produktów i marek, jak i przy reklamach, opakowaniach, stronach internetowych czy deklaracjach dotyczących całej działalności przedsiębiorcy. Dlatego warto spojrzeć na własne nazwy produktów, marek i usług nie tylko jak na element brandingu, ale również jak na potencjalny komunikat dotyczący ekologiczności.

W kolejnych częściach serii „Greenwashing na sali sądowej” przyjrzę się sprawom, w których ekologiczne deklaracje przestały być tylko elementem marketingu, a stały się przedmiotem prawnego sporu – w Polsce i innych państwach UE.

The post „Ekogroszek” a greenwashing. Co sprawa sądowa mówi o ekologicznych deklaracjach produktów? first appeared on Kancelaria LBKP.

Dla większości firm skrzynka pocztowa od dawna przestała być wyłącznie narzędziem komunikacji. Stała się archiwum wiedzy biznesowej. To właśnie tam znajdują się ustalenia z klientami, historia projektów, decyzje zarządu czy dokumentacja prowadzonych spraw. Z biznesowego punktu widzenia trudno się dziwić, że organizacje niechętnie usuwają takie informacje. 

Im większe archiwum, tym większe ryzyko 

Problem polega na tym, że niemal każda taka wiadomość zawiera również dane osobowe. Im większe archiwum, tym większy zakres danych, które mogą zostać ujawnione w razie przejęcia skrzynki, błędu pracownika czy cyberataku. Dlatego retencja danych nie jest wyłącznie obowiązkiem wynikającym z RODO. Jest również jednym z podstawowych mechanizmów ograniczania skutków potencjalnego incydentu bezpieczeństwa. 

To oczywiście nie jest żadna nowość. Zasada ograniczenia okresu przechowywania danych obowiązuje od lat. Nowością jest natomiast to, że Prezes UODO w swoim najnowszym biuletynie praktycznie pokazuje, jak zabezpieczać skrzynki mailowe w sytuacji, gdy organizacja z różnych względów przechowuje wiadomości dłużej, niż byłoby to optymalne. 

Konkretne rozwiązania techniczne i organizacyjne 

Organ nie ogranicza się do przypomnienia obowiązków wynikających z RODO. Wskazuje konkretne rozwiązania techniczne i organizacyjne, które – jego zdaniem – ograniczają ryzyko naruszeń. Wśród nich znajdują się m.in. uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA), szyfrowanie załączników oraz tzw. „reguła 3 sekund”, czyli krótka weryfikacja odbiorcy i załączników przed wysłaniem wiadomości. 

Dlaczego to ma znaczenie? Ponieważ UODO wprost pokazuje, jakie środki bezpieczeństwa uważa dziś za właściwe. A to oznacza, że właśnie przez pryzmat takich zabezpieczeń może później oceniać organizację podczas kontroli albo po wystąpieniu naruszenia ochrony danych. 

Niewątpliwie jest to cenna wskazówka dla przedsiębiorców. Przepisy RODO nie wskazują katalogu konkretnych zabezpieczeń, ograniczając się do obowiązku wdrożenia „odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych”. W praktyce ocena tego, co jest „odpowiednie”, pozostaje jedną z największych trudności po stronie administratorów. Najnowszy biuletyn częściowo wypełnia tę lukę. Nie tworzy nowych obowiązków, ale pokazuje, jakie rozwiązania – z perspektywy organu nadzorczego – odpowiadają dziś właściwemu poziomowi bezpieczeństwa poczty elektronicznej. 

Znaczenie z perspektywy rozliczalności 

Ma to znaczenie również z perspektywy rozliczalności. W przypadku naruszenia ochrony danych samo wystąpienie incydentu nie przesądza jeszcze o odpowiedzialności administratora. Kluczowe jest również to, czy organizacja była w stanie wykazać, że wcześniej wdrożyła środki adekwatne do zidentyfikowanego ryzyka. Jeżeli Prezes UODO wskazuje dziś konkretne rozwiązania, takie jak MFA, szyfrowanie załączników czy „regułę 3 sekund”, trudno zakładać, że podczas kontroli lub postępowania wyjaśniającego pozostaną one bez znaczenia. 

Praktyczna lista działań do zweryfikowania 

Z perspektywy przedsiębiorców warto więc potraktować ten materiał nie jako kolejne przypomnienie obowiązków wynikających z RODO, ale jako praktyczną listę działań, które już dziś warto zweryfikować we własnej organizacji. Tym bardziej że wszystkie rekomendacje UODO odnoszą się do ryzyk, które od lat należą do najczęstszych przyczyn naruszeń ochrony danych osobowych – przejęć skrzynek pocztowych, błędnie zaadresowanych wiadomości czy nieuprawnionego ujawnienia danych. W praktyce są to rozwiązania, które nie tylko ograniczają prawdopodobieństwo incydentu, ale mogą również stanowić istotny argument potwierdzający dochowanie należytej staranności, jeżeli mimo wdrożonych zabezpieczeń do naruszenia jednak dojdzie. 

 Więcej na ten temat przeczytają Państwo w artykule w Gazecie Prawnej. Jeśli chcą Państwo omówić jak zbudować ślad zgodności który wytrzyma kontrolę UODO lub sprawdzić czy polityka retencji danych w Państwa organizacji obejmuje pocztę elektroniczną, zapraszamy do kontaktu. 

The post UODO bierze pod lupę skrzynki mailowe. Nie dlatego, że przechowujesz za dużo maili. Dlatego, że każda dodatkowa wiadomość zwiększa ryzyko.  first appeared on Kancelaria LBKP.

Od 2 sierpnia 2026 r. obowiązują przepisy AI Act dotyczące obowiązków w zakresie przejrzystości korzystania ze sztucznej inteligencji. W praktyce oznacza to m.in. obowiązek informowania użytkowników, że mają kontakt z systemem AI, oraz oznaczania niektórych treści wygenerowanych lub zmienionych przy pomocy sztucznej inteligencji. 

Przepisy te nakładają obowiązki zarówno na dostawców określonych systemów AI, jak i na podmioty, które z nich korzystają. W praktyce mają one szczególne znaczenie m.in. dla przedsiębiorców wykorzystujących chatboty oraz firm korzystających z generatywnej AI w marketingu, reklamie, mediach, e-commerce czy przy tworzeniu tekstów, grafik, nagrań i materiałów wideo. 

Nie oznacza to, że od 2 sierpnia każda grafika wygenerowana w Midjourney, tekst przygotowany z pomocą ChatGPT czy zdjęcie poprawione przy użyciu AI musi mieć specjalną etykietę. Zakres obowiązków zależy od tego, w jaki sposób wykorzystano AI i jaki jest efekt końcowy.   

Użytkownik powinien wiedzieć, że rozmawia z AI 

Jednym z obowiązków przewidzianych w AI Act jest zapewnienie, aby osoby korzystające z systemów AI przeznaczonych do bezpośredniej interakcji z użytkownikiem wiedziały, że komunikują się ze sztuczną inteligencją. Obowiązek ten spoczywa na dostawcach takich systemów i dotyczy m.in. chatbotów obsługi klienta, voicebotów, wirtualnych asystentów czy agentów AI. 

Informacja powinna pojawić się najpóźniej przy pierwszej interakcji z użytkownikiem. Jeżeli więc klient otwiera chat na stronie sklepu internetowego i rozpoczyna rozmowę z botem, powinien od początku wiedzieć, że po drugiej stronie nie ma człowieka.  

Oznacza to przede wszystkim konieczność sprawdzenia, czy wdrożony system rzeczywiście przekazuje użytkownikowi odpowiednią informację i czy robi to we właściwym momencie. Schowanie wzmianki o AI wyłącznie w regulaminie czy polityce prywatności może nie realizować celu tych przepisów. 

Oznaczanie treści generowanych przez AI 

Sam fakt wykorzystania sztucznej inteligencji nie powoduje jeszcze automatycznie obowiązku oznaczenia materiału. Inaczej należy podejść do tekstu przygotowanego z pomocą ChatGPT, inaczej do realistycznego wizerunku człowieka wygenerowanego na potrzeby kampanii reklamowej, a jeszcze inaczej do zdjęcia, na którym AI jedynie poprawiła ostrość albo usunęła szum. 

W przypadku obrazów, nagrań audio i materiałów wideo szczególne znaczenie ma to, czy powstała treść może zostać zakwalifikowana jako deepfake. Zgodnie z AI Act chodzi o wygenerowane lub zmanipulowane przez AI treści w postaci obrazu, dźwięku lub wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia i mogą fałszywie wydawać się autentyczne lub prawdziwe. Obowiązek ujawnienia dotyczy właśnie takich treści.  

Deepfake nie musi więc oznaczać wyłącznie filmu z podmienioną twarzą polityka czy celebryty. W praktyce problem może pojawić się również przy znacznie bardziej codziennych zastosowaniach generatywnej AI: realistycznym wizerunku człowieka wygenerowanym przez AI, syntetycznym głosie lektora, wygenerowanej realistycznej scenerii czy zdjęciu produktu umieszczonym przez AI w nowym otoczeniu. 

Nie każda ingerencja AI w materiał będzie natomiast prowadziła do takiego rezultatu. Narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję są dziś częścią zwykłych programów do edycji zdjęć, grafiki czy dźwięku. Poprawa jakości, redukcja szumów czy inne techniczne działania nie powinny być automatycznie traktowane tak samo jak stworzenie nowej, realistycznej sytuacji, która w rzeczywistości nie miała miejsca.  

Jak powinno wyglądać oznaczenie? 

Informacja o wykorzystaniu AI powinna być jasna i możliwa do zauważenia przez odbiorcę najpóźniej przy pierwszym kontakcie z daną treścią. Nie chodzi więc o ukrywanie informacji w metadanych, regulaminie czy na końcu długiego opisu, którego odbiorca może nigdy nie przeczytać.  

W przypadku grafiki oznaczenie może zostać umieszczone bezpośrednio na obrazie lub przedstawione w równoważny sposób w interfejsie. Przy materiale wideo powinno być widoczne dla osoby oglądającej materiał, a sposób oznaczenia treści audio powinien pozwalać odbiorcy dowiedzieć się, że słyszany materiał został wygenerowany lub zmodyfikowany przez AI.  

Komisja Europejska przygotowała zestaw unijnych ikon ułatwiających oznaczanie treści. Rozróżniają one m.in. materiały w całości wygenerowane przez AI oraz treści, które istniały wcześniej, ale zostały następnie częściowo zmodyfikowane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Przykładowo, realistyczny obraz wygenerowany od podstaw będzie mieścił się w kategorii treści w pełni wygenerowanej, natomiast prawdziwe zdjęcie pustego mieszkania, które AI następnie „umebluje”, jest przez Komisję podawane jako przykład treści częściowo zmodyfikowanej.  

Ikony do oznaczania treści AI przygotowane przez Komisję Europejską: 

Korzystanie z unijnych ikon jest dobrowolne. Można zastosować również własne, zrozumiałe określenie, np. „obraz wygenerowany przez AI” czy „głos wygenerowany przy użyciu AI”. Wybór własnego oznaczenia nie zwalnia z konieczności zadbania o to, aby informacja była czytelna i spełniała wymagania AI Act.  

Teksty przygotowane z wykorzystaniem AI 

Inaczej wyglądają zasady dotyczące tekstów. AI Act nie wprowadza ogólnego obowiązku oznaczania każdego maila, opisu produktu, posta na LinkedIn czy artykułu tylko dlatego, że przy jego przygotowaniu wykorzystano generatywną AI. 

Obowiązek dotyczy tekstów wygenerowanych lub zmanipulowanych przez AI i publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym. W praktyce mogą to być np. materiały dotyczące polityki, bezpieczeństwa, zdrowia publicznego, środowiska czy innych spraw istotnych z punktu widzenia debaty publicznej. Zwykłe teksty sprzedażowe czy marketingowe co do zasady nie będą automatycznie trafiały do tej kategorii.  

AI Act przewiduje przy tym ważny wyjątek. Oznaczenie nie jest wymagane, jeżeli wygenerowany przez AI tekst został poddany weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej, a odpowiedzialność redakcyjną za publikację ponosi osoba fizyczna lub prawna.  

Nie powinno się jednak sprowadzać takiej kontroli wyłącznie do poprawienia literówek i przecinków. Jeżeli AI przygotowuje materiał dotyczący spraw interesu publicznego, ludzka weryfikacja powinna mieć rzeczywisty charakter, czyli obejmować ocenę treści, sprawdzenie informacji i ostateczną decyzję o publikacji. 

Odpowiedzialność za oznaczenie 

AI Act rozróżnia obowiązki dostawców systemów AI i podmiotów, które z tych systemów korzystają. Dostawcy odpowiadają m.in. za określone techniczne mechanizmy umożliwiające wykrywanie treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przez AI, natomiast po stronie podmiotów stosujących pojawiają się m.in. obowiązki ujawniania deepfake’ów i określonych tekstów dotyczących spraw interesu publicznego.  

W praktyce szczególnej uwagi wymaga współpraca z agencjami reklamowymi, studiami produkcyjnymi czy freelancerami. Jeżeli materiały przygotowuje zewnętrzny podmiot, dobrze z góry ustalić, czy i w jakim zakresie może korzystać z AI oraz jak będą identyfikowane treści wymagające oznaczenia. 

Techniczne oznaczanie treści przez dostawców AI 

Jeżeli chodzi natomiast o obowiązki dostawców systemów AI, dotyczą one przede wszystkim technicznego oznaczania treści generowanych przez te systemy. Po stronie dostawców obowiązek ma więc przede wszystkim charakter techniczny i nie musi być widoczny dla odbiorcy. Art. 50 ust. 2 AI Act wymaga, aby systemy generujące syntetyczny tekst, obraz, audio lub wideo oznaczały wyniki w formacie nadającym się do odczytu maszynowego, umożliwiającym wykrycie, że zostały wygenerowane lub zmanipulowane przez AI. Przepisy nie narzucają jednej technologii: mogą to być np. cyfrowe znaki wodne, metadane pochodzenia, rozwiązania kryptograficzne lub fingerprinting. 

W przypadku systemów wprowadzonych na rynek przed 2 sierpnia 2026 r. AI Act przewiduje jednak okres przejściowy, ich dostawcy mają czas na dostosowanie się do tego obowiązku do 2 grudnia 2026 r. Dla systemów wprowadzanych na rynek od 2 sierpnia 2026 r. obowiązek ten znajduje natomiast zastosowanie już od momentu ich wprowadzenia. 

Dostawcy systemów AI zaczynają już wdrażać takie rozwiązania w praktyce. Przykładem jest Anthropic, który zapowiedział stosowanie w Claude dwóch rodzajów oznaczeń: niewidocznych dla użytkownika znaków wodnych osadzanych w generowanym tekście oraz cyfrowo podpisanych metadanych pochodzenia dla obsługiwanych plików graficznych. W przypadku tekstu nie chodzi przy tym o dodawanie niewidocznych znaków czy ukrytych informacji do gotowej odpowiedzi. Mechanizm działa już na etapie jej generowania. Sposób, w jaki model wybiera kolejne słowa, tworzy określony wzorzec, którego użytkownik nie jest w stanie zauważyć podczas zwykłego czytania, ale który można później wykryć za pomocą odpowiedniego narzędzia, nad którym Anthropic zapowiedział, że już pracuje. Narzędzie ma pozwalać na sprawdzenie, czy w analizowanym tekście występuje charakterystyczny dla Claude’a wzorzec, a tym samym na ocenę czy treść została przetworzona przez model. Sam wynik takiej analizy nie będzie jednak stanowił jednoznacznego dowodu pochodzenia tekstu.  

Treści opublikowane przed 2 sierpnia 2026 r. 

Firmy nie muszą wracać do wszystkich materiałów wygenerowanych i udostępnionych przed 2 sierpnia 2026 r. wyłącznie po to, aby oznaczyć je zgodnie z nowymi zasadami. Komisja potwierdziła, że obowiązek nie działa w tym zakresie wstecz, choć zachęca do dobrowolnego oznaczania wcześniejszych treści, jeśli jest to możliwe.  

Warto jednak ostrożnie podchodzić do materiałów przygotowanych wcześniej, ale nadal wykorzystywanych po wejściu nowych regulacji w życie, zwłaszcza w aktywnie prowadzonych kampaniach. W takich przypadkach sposób stosowania przepisów może wymagać oceny konkretnego scenariusza. 

Sankcje 

Za naruszenie obowiązków dotyczących przejrzystości mogą grozić administracyjne kary pieniężne sięgające 15 mln euro albo 3% całkowitego światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku finansowego.  

Kara z AI Act nie jest jednak jedynym ryzykiem związanym z nieprawidłowym wykorzystaniem treści generowanych przez AI. Nieoznaczony materiał może również powodować problemy wizerunkowe czy prowadzić do zarzutów związanych z wprowadzającą w błąd komunikacją. 

Do tego mogą dochodzić zupełnie inne obszary prawa. Wykorzystanie wizerunku konkretnej osoby może wymagać analizy z perspektywy dóbr osobistych, przetwarzanie danych osobowych z perspektywy RODO, a wykorzystanie cudzych materiałów przy tworzeniu treści może rodzić pytania dotyczące praw autorskich. Samo dodanie oznaczenia „AI Generated” nie oznacza więc automatycznie, że sposób wykorzystania materiału jest zgodny z prawem. 

Przejrzystość korzystania z AI 

AI Act nie zakazuje korzystania z generatywnej sztucznej inteligencji w marketingu, obsłudze klienta czy tworzeniu contentu. Nowe przepisy mają przede wszystkim zapewnić, aby w określonych sytuacjach odbiorca wiedział, że ma kontakt ze sztuczną inteligencją albo że prezentowany mu materiał został przy jej pomocy wygenerowany lub zmodyfikowany.  

Dla przedsiębiorstw oznacza to przede wszystkim potrzebę uporządkowania sposobu korzystania z AI: ustalenia, gdzie powstają treści syntetyczne, kto odpowiada za ich ocenę oraz jak w praktyce wykonywane będą obowiązki informacyjne.  

Autor artykułu:

Wojciech Kulig

Junior associate

Wspiera klientów w sprawach związanych z prawem nowych technologii, w szczególności w obszarze ochrony danych osobowych, własności intelektualnej oraz zagadnień dotyczących sztucznej inteligencji.

The post AI Act od 2 sierpnia 2026 r. Jak oznaczać treści tworzone z AI?  first appeared on Kancelaria LBKP.

W tym wydaniu zebraliśmy też najciekawsze materiały minionego miesiąca – od eksperckich analiz i relacji z wydarzeń, po wybrane publikacje w ramach programu TechnoLegals. Mamy nadzieję, że ten biuletyn będzie dla Państwa wygodnym sposobem na szybkie zapoznanie się z najważniejszymi tematami lipca.

Nasz biuletyn podsumowuje lipiec, ale skoro czytasz go już w sierpniu na LinkedIn, nie mogliśmy pominąć tematu AI Act. Dlatego na koniec zostawiamy krótkie przypomnienie najważniejszych zasad dotyczących publikowania treści z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

AI Act a LinkedIn – kto musi oznaczać treści wygenerowane przez AI?

Od 2 sierpnia obowiązują kolejne przepisy AI Act dotyczące przejrzystości w korzystaniu ze sztucznej inteligencji. Wokół nowych regulacji pojawiło się sporo pytań i nieporozumień, dlatego przygotowaliśmy praktyczne opracowanie pokazujące, co rzeczywiście zmienia się dla firm, ekspertów i uczestników programów employee advocacy.

1. To publikujący odpowiada za oznaczenie treści

Obowiązek transparentności spoczywa na osobie lub organizacji publikującej materiał – nie na LinkedIn ani na narzędziu AI, z którego korzystasz.

2. Nie każdy tekst napisany z pomocą AI trzeba oznaczać

Jeżeli tekst został zweryfikowany, zredagowany i świadomie opublikowany przez konkretną osobę, w większości przypadków nie będzie wymagał oznaczenia. Inaczej może być w przypadku treści dotyczących spraw leżących w interesie publicznym.

3. Szczególną uwagę warto zwrócić na grafiki i wideo

Realistyczne obrazy, nagrania wideo czy materiały audio wygenerowane przez AI mogą podlegać obowiązkowi oznaczenia. W przypadku wyraźnie fikcyjnych ilustracji przepisy przewidują wyjątki.

4. Employee advocacy to również aktywność zawodowa

Publikowanie treści w ramach programu ambasadorskiego – nawet na prywatnym profilu LinkedIn – może zostać uznane za działalność zawodową. Znaczenie ma charakter publikacji, a nie rodzaj konta.

5. Warto ustalić jasne zasady korzystania z AI

Nowe przepisy nie zakazują wykorzystywania sztucznej inteligencji w komunikacji. „Zachęcają” jednak do większej transparentności, dlatego firmy prowadzące działania na LinkedIn powinny wypracować spójne zasady korzystania z AI przy tworzeniu treści.

To temat, który będzie miał znaczenie nie tylko dla działów marketingu, ale również HR, komunikacji i wszystkich osób budujących markę ekspercką w mediach społecznościowych.

Letnia Akademia Liderów RODO: Praktyczne Aspekty Audytów i Wdrożeń

Grzegorz Lesniewski dołączył do grona ekspertów Letniej Akademii Liderów RODO organizowanej przez Urząd Ochrony Danych Osobowych. Podczas wykładu poświęconego praktycznym aspektom audytów RODO podzieli się doświadczeniami zdobytymi przy realizacji wdrożeń i projektów zgodności w organizacjach.

EmpCo: Czy produkty przygotowane przed 27 września 2026 r. będzie trzeba wycofać z rynku?

Sieć organów ochrony konsumentów (CPC) opublikowała praktyczne stanowisko dotyczące tzw. old stock situations, czyli produktów, opakowań i komunikacji marketingowej przygotowanych przed rozpoczęciem stosowania dyrektywy EmpCo. Dokument wskazuje, jak organy mogą podchodzić do okresu przejściowego i egzekwowania nowych obowiązków.

Najważniejsze wnioski dla przedsiębiorców

• Sam fakt posiadania zapasów nie zwalnia z obowiązku dostosowania komunikacji do nowych wymogów. Priorytetem powinny być aktualizacje treści online oraz stopniowe wprowadzanie zmian w opakowaniach i materiałach marketingowych.
• Organy zapowiadają pragmatyczne podejście do okresu przejściowego, uwzględniające m.in. skalę zapasów i realne możliwości przedsiębiorców. Kluczowe będzie jednak wykazanie, że organizacja aktywnie przygotowuje się do zapewnienia zgodności z przepisami.

Dobrze wynegocjowana ugoda nie zawsze oznacza najlepszy wynik finansowy.

Strategia zakończenia sporu

Sąd Najwyższy potwierdził, że ugoda pozasądowa nie stanowi zawsze podstawy do zwrotu całej opłaty od pozwu. W praktyce oznacza to, że przy planowaniu zakończenia sporu znaczenie ma nie tylko treść porozumienia, ale również sposób i moment jego zawarcia.

Na co warto zwrócić uwagę?

• Wybór pomiędzy ugodą pozasądową, sądową lub mediacją może mieć istotny wpływ na rozliczenie kosztów postępowania.
• Strategia zakończenia sporu powinna uwzględniać nie tylko interes biznesowy stron, ale również procesowe i finansowe konsekwencje wybranego rozwiązania.

Zakończenie Współpracy z Pracownikiem

Data nadania wypowiedzenia to nie data jego złożenia.

Doręczenie wypowiedzenia pocztą lub kurierem może wydawać się prostym rozwiązaniem, jednak w praktyce moment złożenia oświadczenia zależy od skutecznego doręczenia pracownikowi. To właśnie ten etap często staje się źródłem kosztownych błędów i sporów.

O czym warto pamiętać?

• Oświadczenie o rozwiązaniu umowy wywołuje skutki prawne dopiero wtedy, gdy pracownik miał realną możliwość zapoznania się z jego treścią – samo nadanie przesyłki nie jest wystarczające.
• Problemy z doręczeniem, awizowaniem czy zaginięciem przesyłki mogą wpłynąć na skuteczność rozwiązania umowy, dlatego warto rozważyć bezpieczniejsze formy doręczenia, w tym rozwiązania elektroniczne.

Zakończenie współpracy z pracownikiem

Data nadania wypowiedzenia to nie data jego złożenia.

Doręczenie wypowiedzenia pocztą lub kurierem może wydawać się prostym rozwiązaniem, jednak w praktyce moment złożenia oświadczenia zależy od skutecznego doręczenia pracownikowi. To właśnie ten etap często staje się źródłem kosztownych błędów i sporów.

O czym warto pamiętać?

• Oświadczenie o rozwiązaniu umowy wywołuje skutki prawne dopiero wtedy, gdy pracownik miał realną możliwość zapoznania się z jego treścią – samo nadanie przesyłki nie jest wystarczające.
• Problemy z doręczeniem, awizowaniem czy zaginięciem przesyłki mogą wpłynąć na skuteczność rozwiązania umowy, dlatego warto rozważyć bezpieczniejsze formy doręczenia, w tym rozwiązania elektroniczne.

Nowe Obowiązki Pracodawców: Zmiany w Przepisach o Mobbingu (Listopad 2026)

Nowelizacja wejdzie w życie po 3 miesiącach od publikacji (a więc 5.11.2026). Od tego momentu mamy jego nową definicję a na pracodawcach będzie ciążyła większość zmienionych obowiązków.

W tym ten najważniejszy – obowiązek SYSTEMATYCZNEGO przeciwdziałania naruszaniu zasady równego traktowania w zatrudnieniu.Dłuższy termin przewidziano na dostosowanie lub wprowadzenie zakładowej regulacji w zakresie przeciwdziałania zachowaniom niepożądanym – 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do dnia 5.05.2027).

Dlaczego warto przygotować się już teraz?

• Nowelizacja zmienia nie tylko definicje, ale również zwiększa znaczenie działań prewencyjnych. Pracodawcy powinni zweryfikować obowiązujące procedury, szkolenia i sposób reagowania na zgłoszenia.
• Zmiany warto analizować łącznie z nowymi uprawnieniami Państwowej Inspekcji Pracy, ponieważ ich praktyczne stosowanie może istotnie wpłynąć na sposób zarządzania ryzykiem w obszarze HR.

„Dyscyplinarka” złożona przez pracownika? Pracodawca nie może jej odrzucić.

Rozwiązanie umowy o pracę przez pracownika w trybie art. 55 Kodeksu pracy wywołuje skutek z chwilą skutecznego złożenia oświadczenia. Oznacza to, że pracodawca nie może odmówić rozwiązania stosunku pracy, nawet jeśli uważa, że decyzja pracownika jest nieuzasadniona.

Co może zrobić pracodawca?

• Mimo obowiązku wydania świadectwa pracy, pracodawca może zakwestionować zasadność rozwiązania umowy, odmówić wypłaty odszkodowania lub – w określonych przypadkach – dochodzić od pracownika odszkodowania za nieuzasadnione rozwiązanie stosunku pracy.
• Roszczenia pracodawcy są jednak ograniczone. Przepisy przewidują możliwość dochodzenia odszkodowania, ale nie dają podstaw do żądania przywrócenia pracownika do pracy.

„Pracownik jest na L4, więc nic nie możemy zrobić.”

To jeden z najczęściej powielanych mitów prawa pracy. Natalia Wojciechowska-Chałupińska w komentarzu dla Gazety Prawnej wyjaśnia, kiedy ochrona pracownika przebywającego na zwolnieniu lekarskim nie ma charakteru bezwzględnego i jakie wyjątki przewidują przepisy.

Co z tego wynika dla pracodawców?

• Zwolnienie lekarskie nie wyklucza rozwiązania umowy w każdej sytuacji – przepisy przewidują wyjątki, m.in. w przypadku długotrwałej niezdolności do pracy czy ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych.
• Każda decyzja wymaga indywidualnej oceny stanu faktycznego i prawidłowego zastosowania przepisów, ponieważ błędy na tym etapie często prowadzą do sporów sądowych.

Reklasyfikacja Umów B2B: Na co zwrócić uwagę podczas audytu?

Podczas kontroli liczy się nie tylko treść umowy, ale przede wszystkim sposób jej wykonywania.

Audyt umów B2B nie powinien ograniczać się do analizy zapisów kontraktowych. Organy kontrolne weryfikują również praktykę współpracy – procedury, zasady obowiązujące w organizacji oraz rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków. To właśnie na tej podstawie oceniają, czy relacja rzeczywiście ma charakter B2B.

Na co warto zwrócić uwagę?

• Skuteczny audyt obejmuje nie tylko umowy, ale również procesy, dokumentację wewnętrzną i codzienną praktykę współpracy. To one często decydują o ryzyku reklasyfikacji umowy na stosunek pracy.

Na stronie internetowej LBKP dostępne są również bezpłatne webinary dotyczące audytów umów B2B oraz praktycznych aspektów przygotowania organizacji do kontroli

Na stronie internetowej LBKP dostępne są również bezpłatne webinary.

DORA: nowe wytyczne EBA dla sektora finansowego. EBA rozszerza podejście do zarządzania ryzykiem dostawców.

IInstytucje finansowe, które zakończyły wdrożenie DORA, nie powinny traktować tego jako zamkniętego projektu. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) rozpoczął właśnie konsultacje nowych wytycznych dotyczących zarządzania ryzykiem związanym z dostawcami zewnętrznymi. To kolejny krok pokazujący, w jakim kierunku będzie rozwijał się nadzór.

Najważniejszy wniosek? Zarządzanie ryzykiem dostawców przestaje być wyłącznie domeną działów IT i cyberbezpieczeństwa.

Nowe wytyczne wskazują, że instytucje finansowe powinny jeszcze większą uwagę poświęcić:

• całemu cyklowi życia współpracy z dostawcą – od wyboru i oceny ryzyka, przez bieżący monitoring, aż po zakończenie współpracy,
• zarządzaniu koncentracją ryzyka, czyli identyfikowaniu sytuacji, w których zbyt wiele krytycznych usług opiera się na jednym dostawcy lub tej samej grupie dostawców,
• governance i odpowiedzialności biznesowej – zarządzanie ryzykiem dostawców ma być procesem angażującym nie tylko IT, ale również compliance, risk management, zakupy i zarząd.

Choć wytyczne są jeszcze na etapie konsultacji, już dziś pokazują kierunek oczekiwań europejskich regulatorów. Dla banków i pozostałych instytucji finansowych oznacza to, że warto ponownie przyjrzeć się modelowi zarządzania dostawcami, podziałowi odpowiedzialności oraz procesom monitorowania usług świadczonych przez podmioty zewnętrzne.

DORA coraz wyraźniej pokazuje, że odporność cyfrowa nie kończy się na bezpieczeństwie systemów IT. Obejmuje cały ekosystem dostawców, od których zależy ciągłość działania organizacji.

AML przestaje być domeną banków. Coraz częściej staje się odpowiedzialnością zarządów.

AML (Anti-Money Laundering) – Nowe unijne regulacje oraz rozszerzenie katalogu instytucji obowiązanych sprawiają, że AML obejmuje kolejne sektory gospodarki. Jednocześnie rosną oczekiwania wobec organizacji w zakresie skutecznego zarządzania ryzykiem i nadzoru nad systemem compliance.

Dlaczego to ważne?

AML staje się elementem ładu korporacyjnego. Coraz większe znaczenie mają obowiązki zarządów oraz ich odpowiedzialność za zapewnienie skutecznego systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Samo posiadanie procedur nie wystarcza. Organizacje powinny regularnie aktualizować ocenę ryzyka, dostosowywać system AML do prowadzonej działalności oraz wykazywać, że stosowane rozwiązania działają w praktyce.

NIS2: pierwsze terminy już biegną. Czy Twoja organizacja wie, że jest objęta nowymi obowiązkami?

Nowe przepisy obejmują znacznie szerszy katalog organizacji niż dotychczasowe regulacje dotyczące cyberbezpieczeństwa. Wśród sektorów objętych ustawą znajdują się m.in. energia, transport, bankowość i infrastruktura rynków finansowych, ochrona zdrowia, infrastruktura cyfrowa, telekomunikacja, zarządzanie usługami ICT, usługi pocztowe, gospodarowanie odpadami, produkcja chemikaliów i żywności oraz wybrane rodzaje działalności produkcyjnej i usług cyfrowych.

W praktyce oznacza to, że regulacje mogą dotyczyć m.in. banków, szpitali, przedsiębiorstw energetycznych, dostawców usług chmurowych, centrów przetwarzania danych, dostawców usług zarządzanych (MSP), dostawców usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa (MSSP), przedsiębiorców telekomunikacyjnych, dostawców usług zaufania, platform marketplace, wyszukiwarek internetowych, firm pocztowych i kurierskich, producentów elektroniki i urządzeń medycznych czy przedsiębiorstw z sektora chemicznego, spożywczego i gospodarki odpadami.

Podmiot kluczowy czy ważny?

Sama branża nie przesądza jeszcze o statusie organizacji.

Przy ustalaniu, czy dana organizacja jest podmiotem kluczowym, podmiotem ważnym albo w ogóle nie podlega ustawie, należy przeanalizować przede wszystkim:

• rzeczywisty zakres prowadzonej działalności i świadczonych usług,
• sektor i rodzaj podmiotu wskazany w załączniku nr 1 lub 2 do ustawy,
• wielkość przedsiębiorstwa, z uwzględnieniem podmiotów partnerskich i powiązanych,
• szczególne zasady wynikające z art. 5 ustawy.

W uproszczeniu: podmioty działające w sektorach wskazanych w załączniku nr 1 mogą być podmiotami kluczowymi albo ważnymi w zależności m.in. od swojej wielkości. Podmioty z załącznika nr 2 spełniające odpowiednie kryteria wielkościowe są co do zasady podmiotami ważnymi. Ustawa przewiduje jednak wyjątki i szczególne reguły m.in. dla przedsiębiorców komunikacji elektronicznej, dostawców usług DNS, dostawców usług zaufania czy dostawców usług zarządzanych w zakresie cyberbezpieczeństwa.

Dlatego dostawca chmury, centrum danych czy firma świadcząca usługi IT nie staje się automatycznie podmiotem kluczowym lub ważnym wyłącznie ze względu na rodzaj prowadzonej działalności.

To ważne, ponieważ nowe przepisy nie opierają się na indywidualnym zawiadomieniu od organu. To przedsiębiorca sam powinien przeanalizować swoją działalność i ocenić, czy spełnia kryteria uznania za podmiot kluczowy lub ważny. Jeśli tak, pojawiają się konkretne obowiązki i terminy. Jednym z najbliższych jest 3 października 2026 r., do którego wiele podmiotów będzie musiało dokonać wpisu do Wykazu KSC. Kolejny istotny termin to 3 kwietnia 2027 r., kiedy upływa okres na wdrożenie obowiązków wynikających z ustawy oraz rozpoczęcie korzystania z systemu S46.

W praktyce przygotowanie do NIS2 nie sprowadza się jednak do rejestracji. Organizacje powinny zweryfikować m.in. sposób zarządzania ryzykiem cyberbezpieczeństwa, procedury zgłaszania incydentów, plany ciągłości działania, bezpieczeństwo łańcucha dostaw oraz podział odpowiedzialności pomiędzy zarządem, IT, compliance i biznesem. To właśnie te obszary będą miały kluczowe znaczenie przy ocenie zgodności z nowymi wymaganiami.

Jeżeli Twoja organizacja nie sprawdziła jeszcze, czy znajduje się w zakresie NIS2, warto zrobić to jak najszybciej. W wielu przypadkach największym ryzykiem nie będzie brak pojedynczej procedury, ale zbyt późne rozpoczęcie całego procesu dostosowania.

Coldplay w Fortnite. Gdy muzyka staje się elementem rozgrywki

Przy okazji premiery albumu Moon Music zespół Coldplay pojawił się w grywalnym doświadczeniu iHeartLand w Fortnite. To interesujący przykład pokazujący, że wykorzystanie muzyki w grach coraz częściej wykracza poza klasyczny soundtrack i staje się integralnym elementem mechaniki rozgrywki. Z perspektywy prawnej oznacza to znacznie bardziej złożone kwestie związane z licencjonowaniem praw autorskich.

Dlaczego to ważne?

Przy wykorzystaniu muzyki w grach konieczne jest odpowiednie zabezpieczenie praw do kompozycji, nagrań oraz wykonań artystycznych, a także określenie zasad wykorzystania utworów w trailerach, transmisjach na żywo czy materiałach publikowanych w mediach społecznościowych.

Im mocniej muzyka jest zintegrowana z mechaniką gry – np. uruchamiana przez działania gracza, zapętlana lub stanowiąca element rozgrywki – tym większego znaczenia nabiera precyzyjne określenie zakresu licencji oraz zgodność z wymaganiami platform dystrybucyjnych.

Umowa wydawnicza to nie formalność. To jeden z najważniejszych etapów komercjalizacji gry.

Dla wielu studiów game developerskich negocjacje z wydawcą są pierwszym tego typu doświadczeniem. Tymczasem publisherzy zawierają podobne umowy regularnie i doskonale wiedzą, które postanowienia mają największe znaczenie dla przyszłości projektu. W efekcie to właśnie na etapie negocjacji często zapadają decyzje, które wpływają na sposób komercjalizacji gry i zakres praw pozostających po stronie studia.

Dlaczego to ważne?

Dobrze przygotowane negocjacje pozwalają świadomie określić zasady dotyczące praw własności intelektualnej, podziału przychodów, obowiązków stron czy możliwości dalszego rozwoju projektu. To właśnie te postanowienia często mają większe znaczenie dla przyszłego sukcesu studia niż samo podpisanie umowy.

W praktyce warto pamiętać, że doświadczenie w tworzeniu gier nie zawsze idzie w parze z doświadczeniem w negocjowaniu kontraktów wydawniczych. Odpowiednie przygotowanie do rozmów pozwala lepiej zabezpieczyć interesy studia i uniknąć konsekwencji wynikających z nieświadomie zaakceptowanych zapisów.

Czy „kupno gry” oznacza jej własność?

Inicjatywa Stop Killing Games wywołała szeroką dyskusję na temat praw graczy oraz obowiązków wydawców po zakończeniu wsparcia dla gier. Choć odpowiedź Komisji Europejskiej nie oznacza nałożenia na wydawców obowiązku utrzymywania infrastruktury online przez nieograniczony czas, debata ponownie zwróciła uwagę na kwestię transparentności wobec konsumentów korzystających z produktów cyfrowych.

Pytanie, które warto sobie zadać

Gracze powinni już na etapie zakupu wiedzieć, czy nabywają grę, czy jedynie licencję na korzystanie z niej, jak długo produkt będzie wspierany oraz co stanie się z nim po zakończeniu działania serwerów. Jasne zasady dotyczące modelu dostępu i obowiązków wydawcy mogą ograniczyć ryzyko nieporozumień oraz zwiększyć zaufanie do rynku.

Dyskusja wokół inicjatywy Stop Killing Games prawdopodobnie nie zakończy się wraz z odpowiedzią Komisji Europejskiej. Planowany Digital Fairness Act może stać się kolejnym krokiem w kierunku wzmocnienia obowiązków informacyjnych wobec konsumentów i wyznaczyć nowe standardy dla branży gier cyfrowych.

Plany LBKP na Sierpień: HR, Prawo Pracy i Webinary

Sierpień zapowiada się równie intensywnie.

W najbliższych tygodniach będziemy dzielić się kolejnymi materiałami dla przedsiębiorców, działów HR oraz branży nowych technologii, a także pracować nad nowymi inicjatywami, które jeszcze lepiej odpowiedzą Wasze potrzeby.

Warto śledzić nasze profile, jeśli interesują Was:

→ kolejne analizy i komentarze dotyczące prawa pracy, AI, cyberbezpieczeństwa, AML oraz GameDev,

→ nowe publikacje poświęcone zmianom legislacyjnym i ich praktycznemu wpływowi na biznes,

→ nowy biuletyn dedykowany specjalistom HR i pracodawcom, w którym będziemy koncentrować się na praktycznych aspektach prawa pracy, zarządzania zespołami oraz najważniejszych wyzwaniach działów HR,

→ powrót naszych webinarów już we wrześniu – przygotowujemy kolejne spotkania online poświęcone najbardziej aktualnym zagadnieniom z obszaru prawa, podatków i biznesu.

Dziękujemy za lekturę lipcowego wydania LBKP Inside. Do zobaczenia w kolejnym numerze!

The post Podsumowanie Lipca w LBKP: Prawo Pracy, AI Act, NIS2 i GameDev first appeared on Kancelaria LBKP.

Wdrażanie narzędzi opartych na generatywnej sztucznej inteligencji (takich jak ChatGPT, Copilot czy Claude) do codziennych procesów firmowych to ogromny skok wydajności, ale również bezprecedensowe wyzwanie dla działów HR i prawnych. Co w sytuacji, gdy pracownik, ufając algorytmowi, przekaże klientowi lub zarządowi zmyślone dane – czyli tzw. „halucynacje” AI – narażając organizację na szkody wizerunkowe i finansowe?

Czy błąd maszyny może stanowić podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. dyscyplinarki)? Poniżej analizujemy ten problem na gruncie przepisów polskiego Kodeksu pracy.

Najważniejsze wnioski:

• Brak weryfikacji to może być naruszenie obowiązków – pracownik nie odpowiada za to, że AI wygenerowało błędne informacje, ale za to, że nie zweryfikował rezultatu jej pracy. Ślepe kopiowanie wyników z chatbota narusza obowiązek sumiennego i starannego wykonywania pracy (art. 100 Kodeksu pracy).
• Zwolnienie dyscyplinarne (art. 52 k.p.) – jest możliwe w zestawieniu z pozostałymi przesłankami, jeśli bezrefleksyjne użycie AI przez pracownika zostanie zakwalifikowane jako rażące niedbalstwo.
• Kluczowa rola wdrożenia (AI Policy) – pracodawca, który nie uregulował zasad korzystania z AI w regulaminie pracy, ma znacznie gorszą sytuację w przypadku ewentualnego sporu z pracownikiem. Zwłaszcza że obowiązek zapewnienia kompetencji w zakresie AI (tzw. AI Literacy) wynikający z art. 4 AI Act stosuje się od 2 lutego 2025 roku i dotyczy pracodawców, których organizacje korzystają z systemów AI w działalności zawodowej.

1. Sztuczna inteligencja a podstawowe obowiązki pracownicze

Aby zrozumieć mechanizm odpowiedzialności za użycie AI, należy odwołać się do fundamentów stosunku pracy. Zgodnie z art. 100 § 1 Kodeksu pracy, pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie. Dodatkowo, ma obowiązek dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę (art. 100 § 2 pkt 4 k.p.).

Sztuczna inteligencja w ujęciu prawnym jest traktowana wyłącznie jako narzędzie pracy – podobnie jak program komputerowy.

Zjawisko tzw. halucynacji AI polega na tym, że wielkie modele językowe (LLM) potrafią z absolutną pewnością siebie generować informacje fałszywe, nieistniejące, błędne wyliczenia czy zmyślone fakty. Jeśli pracownik zleca AI przygotowanie raportu, a następnie bez weryfikacji przesyła go dalej (ulegając zjawisku automation bias – nadmiernemu zaufaniu do maszyn), potencjalnie dopuszcza się rażącego niedbalstwa.

2. Kiedy błąd AI uzasadnia zwolnienie dyscyplinarne (Art. 52 k.p.)?

Zwolnienie dyscyplinarne (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.) to w zasadzie najsurowsza sankcja w prawie pracy. Można ją zastosować w przypadku ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych.

Orzecznictwo Sądu Najwyższego jasno wskazuje, że aby naruszenie uznać za „ciężkie” i mogło pojawić się zwolnienie dyscyplinarne, powinny wystąpić łącznie trzy przesłanki:

1. Bezprawność zachowania.
2. Naruszenie albo zagrożenie interesów pracodawcy (np. wysłanie klientowi błędnej wyceny wygenerowanej przez AI, ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa).
3. Zawinienie obejmujące zarówno winę umyślną, jak i rażące niedbalstwo.

Postanowienie Sądu Najwyższego z 7-10-2020 r. – II PK 134/19

„(…) Bezprawność zachowania pracownika jest przy tym rozumiana jako zachowanie sprzeczne z obowiązującymi tego pracownika regułami wynikającymi z przepisów prawa pracy, które może polegać zarówno na działaniu, jak i na zaniechaniu. Sama bezprawność zachowania pracownika nie uzasadnia jeszcze rozwiązania z nim umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. (…) Bezprawności musi bowiem towarzyszyć spełnienie dwóch pozostałych, wymienionych wyżej elementów”.

3. Rola pracodawcy – czy zawsze odpowiedzialność jest po stronie pracownika?

Po przeciwległej, ale równoważnej stronie dla obowiązków pracownika, są obowiązki pracodawcy. Firmy, które dają pracownikom narzędzia i oczekują od nich korzystania z nich przy codziennej pracy, muszą zapewniać właściwe warunki dla takiego procesu.

W przypadku systemów opartych o sztuczną inteligencję, już teraz istnieją przepisy wprost nakazujące organizacjom podejmowanie działań, aby – w miarę najlepszych możliwości organizacji – zapewnić w nich wystarczający poziom wiedzy, umiejętności i rozumienia AI. Poziom ten ma być dostosowany do:

• wiedzy i doświadczenia konkretnych osób;
• ich roli i sposobu korzystania z AI;
• rodzaju stosowanych systemów;
• ryzyka i kontekstu zastosowania;
• osób, których mogą dotyczyć wyniki działania AI.

Powyższe wynika z brzmienia art. 4 AI Act, czyli rozporządzenia UE (Akt o sztucznej inteligencji). Przepis ten stosuje się w całej Unii Europejskiej od 2 lutego 2025 roku.

Powyższe oznacza, że aby skutecznie wyciągać konsekwencje (w tym dyscyplinarne) wobec pracownika, pracodawca musi najpierw wyznaczyć jasne zasady gry oraz zapewnić, że pracownicy potrafią korzystać z udostępnionych im do pracy narzędzi, w tym znają ryzyka z nimi związane (tu też np. ryzyko halucynacji). Dlatego brak wewnętrznych regulacji oraz odpowiednich szkoleń dotyczących korzystania z AI to w razie sporu najczęstsza linia obrony zwalnianych pracowników.

Jeśli firma nie wdrożyła Polityki wdrażania/wykorzystania sztucznej inteligencji (AI Policy), pracownik może podnosić, że:

• Pracodawca co najmniej milcząco akceptował używanie darmowych chatbotów w celu optymalizacji czasu pracy.
• Nie zapewniono mu szkoleń z zakresu weryfikacji tzw. halucynacji (tzw. prompt engineering i fact-checking).
• Nałożono na niego nierealne terminy (deadlines), które wymusiły posiłkowanie się AI bez czasu na kontrolę wyników.

4. Odpowiedzialność materialna za halucynacje (Art. 114 K.p.)

Poza zwolnieniem, jeżeli zachodzą ku temu przesłanki, pracodawca może pociągnąć pracownika do odpowiedzialności finansowej za szkodę wyrządzoną przez „ślepe” zaufanie do sztucznej inteligencji.

Zgodnie z art. 114 Kodeksu pracy, pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną.

W przypadku nieumyślnego wyrządzenia szkody (czyli wspomnianego braku weryfikacji halucynacji AI) odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 k.p.).
Gdyby jednak pracownik celowo użył AI do działań w złej wierze np. z pełną świadomością wysłał niewłaściwe dane (halucynacje), mógłby odpowiadać za szkodę w pełnej wysokości (art. 122 k.p.).

Podsumowanie i rekomendacje dla firm

Rozwiązanie umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym z powodu błędów wygenerowanych przez sztuczną inteligencję może być prawnie dopuszczalne, jednak ciężar dowodu zawsze spoczywa na pracodawcy. Podstawą nie jest sam fakt pomyłki maszyny, lecz brak weryfikacji i rażące niedbalstwo pracownika.

Zanim pracodawca podejmie taką decyzję, powinien mieć pewność, że wina faktycznie leży po stronie pracownika, a nie organizacji, która oczekiwała wzrostu efektywności i korzystania z nowych narzędzi, bez odpowiedniego wsparcia swojego zespołu. Jest to tym bardziej ważne, że halucynacje i wady usług dla klientów to nie są jedyne zagrożenia – złe stosowanie AI może prowadzić do m.in. naruszeń regulacyjnych (np. RODO), ujawnienia informacji poufnych (wewnętrznie lub zewnętrznie), czy naruszenia praw autorskich.

Kluczowe kroki zabezpieczające dla przedsiębiorców:

• Wdrożenie wewnętrznej Polityki AI, określającej z jakich narzędzi wolno korzystać i do jakich procesów oraz w jakim zakresie.
• Jasne uregulowanie obowiązku weryfikacji wyników (human-in-the-loop) na poziomie regulaminu.
• Edukacja personelu z zakresu specyfiki LLM / innych systemów AI (w tym uświadamianie zjawiska halucynacji i automation bias).

The post Zwolnienie dyscyplinarne za błędy AI. Kto ponosi odpowiedzialność za halucynacje sztucznej inteligencji?  first appeared on Kancelaria LBKP.