Rozporządzenie opakowaniowe (PPWR) już obowiązuje. Zmienia ono zasady odpowiedzialności za opakowania w całym łańcuchu dostaw – od wytwórców i dostawców, po importerów, dystrybutorów i podmioty wprowadzające produkty w opakowaniach na rynek UE. 

Od 12 sierpnia 2026 r. przedsiębiorcy mają obowiązek stosować się do części przepisów wprowadzonych przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, czyli w skrócie PPWR. 

To jedna z najważniejszych zmian regulacyjnych dla przedsiębiorców, którzy produkują opakowania, korzystają z nich, importują je albo wprowadzają produkty w opakowaniach na rynek Unii Europejskiej. 

Jakiego rodzaju zmiany trzeba wdrożyć w przedsiębiorstwie i jakie podmioty objęte są nowymi obowiązkami?  

Tuż przed rozpoczęciem stosowania dyrektywy opakowaniowej (PPWR) Komisja Europejska opublikowała zaktualizowane FAQ, które wyjaśnia wiele praktycznych wątpliwości interpretacyjnych. Równolegle ogromne znaczenie mają także wytyczne Komisji dotyczące wybranych definicji i obowiązków.  

Kogo dotyczy PPWR? Role przedsiębiorców w łańcuchu dostaw 

Rozporządzenie PPWR nie nakłada takich samych obowiązków na wszystkich przedsiębiorców. Inny zakres odpowiedzialności będzie miał wytwórca opakowania, inny dostawca materiału lub opakowania, inny importer, dystrybutor, a jeszcze inny producent w rozumieniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). 

W uproszczeniu, w ramach PPWR zakres obowiązków zależy od Twojej roli: 

• Wytwórca: odpowiada za zgodność opakowania z wymaganiami PPWR, w tym za ocenę zgodności, dokumentację techniczną i deklarację zgodności UE. 

• Dostawca: powinien przekazać wytwórcy informacje i dokumenty potrzebne do wykazania zgodności opakowania (np. dane o materiale, składzie, klejach, farbach czy innych komponentach). 

• Importer i dystrybutor: mają przede wszystkim obowiązki weryfikacyjne – nie powinni wprowadzać ani udostępniać opakowań, co do których mają podstawy sądzić, że są niezgodne z PPWR. 

• Producent ROP (rozszerzona odpowiedzialność producenta): to osobna kategoria. Jest to podmiot odpowiedzialny za rejestrację, raportowanie i finansowanie gospodarowania odpadami opakowaniowymi w danym państwie członkowskim. 

To rozróżnienie jest kluczowe, bo ten sam przedsiębiorca może pełnić różne role w zależności od modelu działalności. Inaczej należy ocenić podmiot, który projektuje i sprzedaje własne opakowania, inaczej podmiot dostarczający materiał opakowaniowy, a jeszcze inaczej podmiot, który na przykład wyłącznie importuje gotowy produkt w opakowaniu. 

Oznakowanie i numery serii według PPWR 

Rozporządzenie PPWR nie wymaga nadawania indywidualnego numeru każdemu pojedynczemu elementowi (np. każdemu kubkowi, wieczku, etykiecie czy woreczkowi). Identyfikacja może następować na poziomie: 

• typu, 

• modelu, 

• partii, 

• serii, 

• innego elementu identyfikacyjnego. 

To ważna informacja, ponieważ eliminuje konieczność przebudowywania linii produkcyjnych czy systemów znakowania. Wymagane jest jedynie zapewnienie dokumentacji, która pozwoli powiązać konkretne opakowanie (lub jego komponent) z dokumentacją techniczną, wynikami badań oraz deklaracją zgodności z PPWR. 

Dokumentacja opakowań: stare normy mogą już nie wystarczyć 

Choć Komisja Europejska potwierdza, że pomocniczo można nadal opierać się na normach wynikających z załącznika C do EN 13428:2004, nowe przepisy nakładają obowiązek znacznie szerszej oceny. Dokumentacja w świetle PPWR musi uwzględniać: 

• ograniczenia dotyczące metali ciężkich (ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego), 

• szczegółowe informacje o użytych klejach, lakierach i farbach, 

• dane o ewentualnej obecności substancji potencjalnie niebezpiecznych. 

Wskazówka: Koniecznie zrewiduj dokumentację otrzymywaną od dostawców. Opieranie się wyłącznie na ogólnych deklaracjach spełniania norm unijnych to obecnie zbyt duże ryzyko. 

Wytwórca opakowania a podmiot pakujący – kiedy przejmujesz obowiązki wytwórcy? 

W praktyce często pojawia się problem: czy przedsiębiorca, który jedynie kompletuje opakowanie transportowe staje się w świetle prawa jego wytwórcą? Samo użycie gotowych elementów do zapakowania produktu nie oznacza automatycznego przejęcia tych obowiązków. 

Sytuacja zmienia się jednak w kilku konkretnych przypadkach. Przedsiębiorca przejmuje pełne obowiązki wytwórcy (w tym ocenę zgodności), gdy: 

• Faktycznie konstruuje lub składa opakowanie z elementów, które osobno nie pełnią jeszcze funkcji opakowaniowej. 

• Udostępnia opakowanie pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym. 

• Modyfikuje gotowe opakowanie w sposób, który może wpłynąć na jego zgodność z PPWR (np. poprzez zmianę materiału, konstrukcji, komponentów, oznakowania lub cech wpływających na jego recykling). 

Co z zapasami wyprodukowanymi przed 12 sierpnia? 

Sam fakt wyprodukowania opakowania przed wejściem w życie PPWR nie przesądza o tym, że nowe wymogi nie będą miały zastosowania. W wielu przypadkach kluczowy jest moment wprowadzenia opakowania do obrotu oraz to, którego dokładnie obowiązku dotyczy ocena. 

Aby uniknąć problemów, musisz zadbać o prawidłowe udokumentowanie: 

• daty produkcji, 

• momentu wprowadzenia do obrotu, 

• powiązania danej partii z odpowiednią dokumentacją techniczną. 

Ważne: szczególną ostrożność należy zachować przy opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością. W odniesieniu do limitów substancji PFAS, rozporządzenie PPWR nie przewiduje ogólnego okresu na wyczerpanie zapasów. 

Import opakowań: dokumenty mogą być potrzebne już przy kontroli 

Przedsiębiorcy muszą być gotowi na to, że kontrole związane z PPWR mogą rozpocząć się jeszcze przed ostatecznym uchwaleniem polskiej ustawy dostosowującej (projekt UC100). Choć to ustawa krajowa ma wskazać organy nadzoru i sankcje, część wymagań wynika bezpośrednio z unijnego rozporządzenia. 

Kontrole mają opierać się na analizie ryzyka. W praktyce organy nadzoru mogą w każdej chwili zażądać: 

• deklaracji zgodności UE, 

• dokumentacji oceny zgodności, 

• danych precyzyjnie identyfikujących opakowanie, 

• dokumentów potwierdzających spełnienie rygorystycznych wymogów materiałowych. 

W przypadku importu towarów spoza Unii Europejskiej braki formalne mogą skutkować czasowym zatrzymaniem towaru na granicy, aż do momentu przedstawienia wymaganej dokumentacji. 

Co warto zrobić teraz? Przeprowadź audyt opakowań 

Z punktu widzenia organizacji działalności, najważniejszym krokiem jest obecnie przeprowadzenie kompleksowego audytu opakowań i posiadanej dokumentacji. Nie ograniczaj się do samego produktu – audyt musi obejmować wszystkie komponenty, relacje z dostawcami oraz wewnętrzny obieg danych. 

W pierwszej kolejności ustal w firmie odpowiedzi na 5 kluczowych pytań: 

1. Które opakowania są faktycznie stosowane w obrocie? 

2. Kto odpowiada za ich projekt i ewentualną zmianę konstrukcji? 

3. Kto dostarcza materiały i komponenty? 

4. Kto weryfikuje spływającą dokumentację techniczną? 

5. Czy obecny system identyfikacji pozwala bezbłędnie odtworzyć historię konkretnej partii towaru? 

Następnie należy rzetelnie ocenić, czy posiadane dokumenty rzeczywiście pozwalają wykazać zgodność z PPWR. Potrzebne będą m.in. szczegółowe dane dotyczące składu użytych materiałów, obecności substancji niebezpiecznych czy możliwości recyklingu. 

Masz wątpliwości?  

Jeśli zastanawiasz się, jak dostosować swoje przedsiębiorstwo do zmian wprowadzonych przez PPWR, zapraszamy do kontaktu. 

The post Nowe przepisy o opakowaniach (PPWR). Jakie obowiązki ma przedsiębiorca?   first appeared on Kancelaria LBKP.

W 2021 r. Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi pozwała SYNERGIO S.A., przedsiębiorstwo działające na rynku węgla do ogrzewania gospodarstw domowych. Fundacja zarzucała spółce stosowanie praktyk mogących wprowadzać konsumentów w błąd co do ekologicznego charakteru produktu. Wskazywała nie tylko na nazwę „ekogroszek”, ale również na sposób prezentowania produktu, w tym zielone elementy graficzne i motywy przyrodnicze, które zdaniem Fundacji mogły dodatkowo wzmacniać przekaz o jego ekologiczności.

W grudniu 2024 r. strony zawarły ugodę sądową. SYNERGIO zobowiązało się m.in. do odejścia od stosowania nazwy „ekogroszek” oraz opakowań zawierających zielone elementy i motywy roślinne mogące sugerować ekologiczny charakter węgla.

Z perspektywy procesowej jest to więc sprawa, w której nie poznaliśmy sądowej odpowiedzi na pytanie, czy taki komunikat był zgodny z prawem. Możemy natomiast prześledzić drogę od zakwestionowania komunikacji, przez próbę zainteresowania sprawą UOKiK, aż do postępowania sądowego i ugody.

Co konsument mógł rozumieć pod hasłem „ekogroszek”?

W sporze istotne było nie to, jaką przedsiębiorca miał intencję, ale to, jak komunikat mógł zostać odebrany przez konsumenta. Nazwa produktu nie funkcjonuje przecież w oderwaniu od jego opakowania i reklamy. Kolor, grafika, slogan, opis produktu czy sposób prezentacji w internecie mogą wzajemnie wzmacniać określone skojarzenia.

W przypadku „ekogroszku” badanie Kantar przeprowadzone na zlecenie ClientEarth wykazało, że 43% użytkowników tego paliwa uważało je za produkt ekologiczny. Badanie przeprowadzono w grudniu 2020 r. na reprezentatywnej próbie 500 osób ogrzewających swoje domy lub mieszkania węglem.

Sam wynik badania nie przesądza o naruszeniu prawa. Pokazuje jednak, jak komunikat był odbierany przez część konsumentów. W sporach dotyczących greenwashingu znaczenie może mieć więc różnica między tym, co przedsiębiorca twierdzi, że chciał powiedzieć, a tym, co z jego komunikacji może zrozumieć przeciętny konsument.

Najpierw był UOKiK. Potem sąd.

W marcu 2021 r. ClientEarth zawiadomiła UOKiK o podejrzeniu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów korzystających z węgla typu „ekogroszek”. UOKiK nie wszczął wówczas postępowania. ClientEarth zdecydowała się więc na drogę sądową i w kwietniu 2021 r. złożyła pozew przeciwko przedsiębiorstwu sprzedającemu „ekogroszek”.

Fundacja zarzucała spółce stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej polegającej na sprzedaży węgla pod nazwą zawierającą przedrostek „eko” oraz na stosowaniu działań promocyjnych mogących sugerować, że spalanie tego produktu jest przyjazne dla środowiska.

Postępowanie zakończyło się w grudniu 2024 r. ugodą. SYNERGIO zobowiązało się do zaprzestania stosowania określenia „ekogroszek” oraz określonych elementów graficznych i marketingowych mogących sugerować ekologiczny charakter węgla.

A co z argumentem, że „ekogroszek” był po prostu nazwą handlową?

Określenie „ekogroszek” przez lata funkcjonowało nie tylko w obrocie handlowym, ale również w przepisach dotyczących paliw stałych. Rozporządzenie z 2018 r. dotyczące wymagań jakościowych dla paliw stałych posługiwało się nazwą „ekogroszek” jako określeniem jednego z rodzajów paliwa.

I tak właśnie bronił się Pozwany, podnosząc że określenie „ekogroszek” było powszechnie stosowaną nazwą handlową, a samo nazewnictwo tego rodzaju paliwa przez lata funkcjonowało również w języku ustaw i regulacji. Wskazywał, że nie można oceniać tej nazwy w oderwaniu od ówczesnego otoczenia prawnego i rynkowego.

Z czasem podejście ustawodawcy zaczęło się jednak zmieniać. W toku prac nad zmianą przepisów Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazywało, że nazwa „ekogroszek” może wprowadzać konsumentów w błąd co do ekologicznego charakteru paliwa. W kolejnych regulacjach zaczęto posługiwać się określeniem „groszek plus”.

Mamy więc określenie, które przez lata było obecne zarówno na rynku, jak i w języku regulacji, a następnie zaczęło być postrzegane jako komunikat mogący wywoływać u konsumenta określone skojarzenie środowiskowe. Dla przedsiębiorców używających podobnych nazw jest to istotna wskazówka. To, że określenie funkcjonuje na rynku od wielu lat albo było używane w przepisach, nie oznacza, że jego znaczenie dla konsumenta pozostaje niezmienne.

Dlaczego sprawa „ekogroszku” jest dziś aktualna?

Od 27 września 2026 r. państwa członkowskie mają stosować przepisy wdrażające dyrektywę 2024/825, czyli tzw. EmpCo. W Polsce prace nad krajową implementacją tych przepisów nadal trwają.

Dyrektywa obejmuje swoim zakresem nie tylko klasyczne reklamy. „Twierdzenie dotyczące ekologiczności” może mieć postać tekstu, obrazu, grafiki lub symbolu, a także nazwy marki, przedsiębiorstwa lub produktu, jeżeli w kontekście komunikacji handlowej sugeruje określoną korzyść dla środowiska.

Nie oznacza to, że każda nazwa zawierająca „eko” będzie automatycznie niedopuszczalna. Nazwa może jednak sama stać się elementem komunikacji, który trzeba będzie ocenić pod kątem tego, jakie wrażenie wywołuje u przeciętnego konsumenta i czy przedsiębiorca może uzasadnić przekazywaną za jej pomocą informację.

W tym kontekście historia „ekogroszku” jest wyjątkowo aktualna. Pokazuje problem, z którym przedsiębiorcy będą mierzyć się coraz częściej: czy nazwa produktu jest tylko nazwą, czy jednocześnie składa konsumentowi obietnicę dotyczącą środowiska?

EmpCo obejmuje również sytuacje, w których przedsiębiorca przypisuje korzyść środowiskową całemu produktowi albo całej działalności, choć w rzeczywistości dotyczy ona tylko określonego elementu. Dyrektywa jako przykład wskazuje sytuację, w której jedynie opakowanie wykonano z materiału pochodzącego z recyklingu, a mimo to cały produkt jest przedstawiany jako ekologiczny.

Problem może więc powstać nawet wtedy, gdy pojedynczy element komunikatu jest zgodny z prawdą. Jeżeli sposób jego przedstawienia powoduje, że konsument odnosi szersze wrażenie dotyczące produktu, przedsiębiorca może mieć problem z obroną takiego przekazu. Przy ocenie komunikacji środowiskowej trzeba zatem odpowiedzieć na dwa pytania: czy informacja jest prawdziwa i co z tej informacji może zrozumieć przeciętny konsument?

To już nie tylko problem marketingu

Nieprawidłowy komunikat środowiskowy może prowadzić do postępowania przed UOKiK, sankcji finansowych, a także konieczności zmiany komunikacji, opakowań czy nazwy produktu.

W lipcu 2025 r. Prezes UOKiK postawił pierwsze zarzuty dotyczące greenwashingu czterem spółkom: Allegro Polska, DHL eCommerce Poland, DPD Polska i InPost. Urząd zakwestionował m.in. komunikaty takie jak „zielona flota”, „zeroemisyjny” czy „neutralny dla środowiska”, wskazując, że opierały się na niepełnych danych albo dotyczyły tylko fragmentu działalności. W przypadku potwierdzenia zarzutów przedsiębiorcom grożą kary do 10 proc. obrotu za każdą zakwestionowaną praktykę.

Pytanie o zgodność komunikacji środowiskowej nie powinno więc kończyć się na dziale marketingu. Już teraz warto ustalić:

• Kto w naszej firmie zatwierdza takie komunikaty?
• Na jakich danych są oparte?
• Czy ktoś sprawdził, czy użyte określenie nie sugeruje więcej, niż faktycznie wynika z danych?
• Gdzie znajdują się dokumenty, które pozwolą przedsiębiorcy uzasadnić komunikat, jeśli zostanie zakwestionowany?

W sporze z organem albo w postępowaniu sądowym trudno będzie obronić się argumentem „To był pomysł marketingu”.

„Ekogroszek” – czego uczy ta sprawa?

Historia „ekogroszku” pokazuje, że przy ekologicznych deklaracjach nie zawsze wystarczy ocenić jedno zdanie czy jedno słowo. Znaczenie może mieć cały sposób przedstawienia produktu – od nazwy, przez opakowanie i grafikę, po komunikaty towarzyszące sprzedaży.

Dziś podobne pytania będą pojawiać się coraz częściej – zarówno przy nazwach produktów i marek, jak i przy reklamach, opakowaniach, stronach internetowych czy deklaracjach dotyczących całej działalności przedsiębiorcy. Dlatego warto spojrzeć na własne nazwy produktów, marek i usług nie tylko jak na element brandingu, ale również jak na potencjalny komunikat dotyczący ekologiczności.

W kolejnych częściach serii „Greenwashing na sali sądowej” przyjrzę się sprawom, w których ekologiczne deklaracje przestały być tylko elementem marketingu, a stały się przedmiotem prawnego sporu – w Polsce i innych państwach UE.

The post „Ekogroszek” a greenwashing. Co sprawa sądowa mówi o ekologicznych deklaracjach produktów? first appeared on Kancelaria LBKP.

Co komunikujesz poprzez nazwę firmy lub produktu?

Na rynku pełno nazw sugerujących ekologiczność – „Eko…”, „Natura”, produkty „Green”. Przez lata traktowano to jako zwykły marketing, ale teraz sytuacja się zmienia. Unia Europejska zaostrza regulacje dotyczące komunikacji ekologicznej i nie toleruje ogólnych, nieudokumentowanych deklaracji. Dyrektywa EmpCo jasno wskazuje, że przekaz dotyczący cech środowiskowych nie ogranicza się do reklam czy opisów produktu. Sama nazwa marki, firmy czy produktu może stać się komunikatem podlegającym kontroli, jeśli sugeruje korzyści dla środowiska i może wprowadzać konsumentów w błąd. Oznacza to, że nazwa przestaje być neutralnym identyfikatorem – staje się potencjalnym źródłem ryzyka. Dlatego warto zadać sobie pytanie już teraz – czy moja marka naprawdę jest ekologiczna, czy tylko tak wygląda?

Kiedy nazwa staje się komunikatem?

Przeciętny konsument, widząc nazwę firmy lub produktu, może odnieść wrażenie, że „to jest lepsze dla środowiska” lub „firma działa z korzyścią dla planety”. Jeśli tak jest, nazwa staje się elementem marketingu, który podlega regulacjom. Ocena oczywiście nie jest automatyczna – zawsze zależy od kontekstu, takiego jak towarzyszące jej grafika i kolory, hasła i slogany, sposób prezentacji na stronie i w materiałach marketingowych oraz wizerunek całej firmy na rynku. Podobny kierunek obserwujemy w Polsce. Na spotkaniu Okrągłego Stołu poświęconego Greenwashingowi i Zielonej Inteligencji – w których uczestniczyli eksperci z zakresu ESG, przedstawiciele biznesu oraz organów publicznych (Rzecznik MŚP, UOKIK, Ministerstwo Środowiska i Klimatu), Łukasz Wroński, Dyrektor Departamentu Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów w UOKiK, podkreślił, że każdy przypadek będzie oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem kontekstu branży. Nie ma więc prostych reguł co jest zakazane, a co dopuszczalne – liczy się realna ocena komunikacji.

Czy każda firma z nazwą „Eko” albo „Natura” musi dokonać rebrandingu?

Niekoniecznie. Problem nie leży w samej nazwie, ale w tym, jak jest wzmacniana komunikacją sugerującą ogólną ekologiczność firmy czy produktu, bez konkretnych wyjaśnień i dowodów. Kluczowe pytanie brzmi: czy nazwa wraz z komunikacją daje konsumentowi wrażenie, że firma jest w pełni „ekologiczna”? Jeśli tak, ryzyko rośnie. Szczególnie gdy nie da się tego jednoznacznie udokumentować.

Co stanowi szczególne ryzyko?

Największe ryzyko pojawia się, gdy nazwa sugeruje korzyść dla środowiska, a towarzyszą jej ogólne hasła typu „dla planety”, „przyjazne środowisku”, „zielony wybór”, oprawa graficzna wzmacnia wrażenie ekologiczności (np. poprzez zielone listki, własne certyfikaty), a konsument nie otrzymuje konkretnych, weryfikowalnych informacji o działaniach firmy. Taka kombinacja sprawia, że nawet pozornie neutralna nazwa staje się ryzykownym komunikatem marketingowym.

Co robić już teraz?

Jeżeli Twoja marka lub produkt poprzez nazwę kojarzy się ze środowiskiem, warto podejść do tematu systematycznie i przeprowadzić wewnętrzny audyt komunikacji: 

1. Zidentyfikuj nazwy o zwiększonym ryzyku – przegląd wszystkich nazw firm, marek, linii produktowych i produktów zawierających „Eko”, „Green”, „Bio”, „Natura”, „Zero Waste” lub podobne skojarzenia, zarówno w materiałach marketingowych, jak i na opakowaniach.
2. Sprawdź komunikację w pełnym kontekście – oceń, czy strona internetowa, opisy produktów, grafiki i kampanie medialne budują wrażenie ekologiczności całej firmy lub produktu.
3. Upewnij się, że komunikacja jest konkretna  – zamiast ogólnych sloganów używaj faktów i liczb. Na przykład zamiast „przyjazne środowisku” pisz o faktach:„50% opakowania pochodzi z recyklingu”. Największe ryzyko pojawia się przy mętnych, niezweryfikowanych stwierdzeniach, które trudno obronić.
4. Dokumentuj wszystko, co komunikujesz – nie musisz publikować wszystkich danych, ale dokumentacja powinna być gotowa na wypadek pytań lub kontroli ze strony organów. Musisz umieć udowodnić na czym ta ekologiczność polega.
5. Wyznacz odpowiedzialność wewnętrzną – przydziel osobę lub zespół odpowiedzialny za spójność treści związanych ze zrównoważonym rozwojem i środowiskiem.

Kiedy rebranding jest konieczny?

Zmiana nazwy ma sens, gdy nazwa jednoznacznie sugeruje korzyści środowiskowe, a firma nie jest w stanie ich doprecyzować oraz udokumentować. W większości przypadków wystarczy uporządkować komunikację, tak aby nazwa nie była automatycznie odczytywana jako obietnica „zieloności całej firmy”, lecz jako identyfikator wspieranej dziedziny. 

Rozważenie audytu prawnego nazw i strategii komunikacyjnej pozwala zminimalizować ryzyko sankcji lub zarzutów o greenwashing, uporządkować komunikację marketingową, wzmocnić wiarygodność marki w oczach konsumentów i przygotować firmę na ewentualne weryfikacje przez organy nadzoru. Audyt może obejmować: identyfikację nazw i komunikacji o podwyższonym ryzyku, ocenę kontekstu marketingowego, weryfikację obietnic środowiskowych, dokumentację i przypisanie odpowiedzialności oraz rekomendacje dotyczące rebrandingu lub korekt w komunikacji.

Masz wątpliwości? 

Jeśli zastanawiasz się, czy Twoja nazwa firmy, marka albo nazwy produktów mogą być ocenione jako obietnica korzyści dla środowiska, albo chcesz przeprowadzić audyt komunikacji i zminimalizować ryzyko zarzutów ze strony UOKiK, zapraszamy do kontaktu.

The post Czy Dyrektywa EmpCo wymusi na firmach falę rebrandingu?  first appeared on Kancelaria LBKP.

 21 kwietnia 2026 r. | 10:00
 Online (Microsoft Teams, wymagana rejestracja)

O czym porozmawiamy:
– kiedy faktycznie istnieje ryzyko i trzeba je ocenić?
– jak podejść do audytu umów B2B krok po kroku?
– czego nie sprawdzi AI, a sprawdzą inspektorzy PIP?
– jakie są faktycznie nowe uprawnienia PIP?
– jak przygotować się na ewentualną kontrolę i jakie prawa przysługują firmie w trakcie kontroli?
– sesja Q&A.

Prelegenci:
Paweł Kempa-Dymiński
Senior Manager, radca prawny
Doradza pracodawcom w najbardziej złożonych sprawach z prawa pracy: pomaga w wypracowaniu strategii zatrudnienia, sporach o mobbing i dyskryminację oraz relacjach ze związkami zawodowymi. Wspiera zarządy i działy HR w podejmowaniu decyzji o kluczowym znaczeniu dla organizacji.

Natalia Wojciechowska-Chałupińska
Counsel, radczyni prawna
Wspiera przedsiębiorców w kwestiach prawa pracy, kontraktów i prowadzenia działalności, ze szczególnym uwzględnieniem firm z branży technologicznej.

Jeśli temat dotyczy Waszych umów i procesów, to będzie 45 minut dobrze wykorzystanego czasu.

The post Nowe uprawnienia PIP. Czy AI wystarczy do oceny ryzyka umów B2B? first appeared on Kancelaria LBKP.

W Polsce wdrożeniu tej dyrektywy ma służyć projekt ustawy oznaczony numerem UC111 – rządowy projekt zmieniający przede wszystkim przepisy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawę o prawach konsumenta. 

Co reguluje dyrektywa EMPCO – nie tylko greenwashing 

Najczęściej nowe przepisy są przedstawiane wyłącznie jako odpowiedź na greenwashing. To jednak tylko część zmian. Owszem, regulacje mają ograniczyć używanie niejasnych lub nieudowodnionych oświadczeń środowiskowych, ale jednocześnie obejmują także szereg innych kwestii. Chodzi m.in. o komunikowanie cech społecznych produktu lub firmy, trwałość i naprawialność produktów, zasady posługiwania się oznaczeniami i certyfikatami, a także sposób informowania konsumentów o aktualizacjach oprogramowania i ich skutkach. 

Dlaczego branża IT i game dev powinna zwrócić uwagę na nowe przepisy? 

To właśnie te mniej nagłośnione elementy mogą mieć bardzo duże znaczenie dla firm technologicznych, software house’ów, producentów aplikacji i studiów game dev. Przepisy nie dotyczą bowiem wyłącznie „zielonych” haseł marketingowych – mogą obejmować także komunikaty o funkcjonalnościach produktu cyfrowego, zmianach w aplikacji, kompatybilności, zakończeniu wsparcia dla określonych wersji, a nawet o tym, czy dana aktualizacja jest rzeczywiście konieczna, czy tylko przedstawiana użytkownikowi jako „niezbędna”. 

W praktyce oznacza to konieczność spojrzenia na temat szerzej niż tylko przez pryzmat oświadczeń środowiskowych. Ryzyko może pojawić się również wtedy, gdy przedsiębiorca nie informuje użytkownika, że aktualizacja może pogorszyć działanie aplikacji, zwiększyć zużycie baterii, ograniczyć dostępność części funkcji albo wpłynąć na kompatybilność. Istotne będzie też to, czy aktualizacja nie jest komunikowana jako obowiązkowa lub konieczna, mimo że w rzeczywistości służy jedynie poprawie wygody korzystania albo dodaniu nowych funkcji. 

Produkty cyfrowe i usługi cyfrowe w zasięgu nowych regulacji 

Znaczenie tych zmian dla sektora technologicznego wynika nie z tego, że ustawodawca przygotował osobne regulacje wyłącznie dla tej branży, ale z tego, że nowe przepisy obejmują relacje z konsumentami dotyczące treści cyfrowych i usług cyfrowych. W praktyce mogą więc dotyczyć nie tylko strony internetowej i reklamy, ale również sklepu z aplikacją, opisu gry, komunikatów w launcherze, newslettera, push notifications, patch notes, informacji o zmianach funkcjonalnych czy zasad korzystania z konta użytkownika. 

Terminy i obowiązki – co i kiedy wchodzi w życie? 

Warto mieć na uwadze także harmonogram. Sama dyrektywa unijna weszła już w życie, natomiast państwa członkowskie mają obowiązek wdrożyć ją do swoich porządków prawnych do 27 marca 2026 r. Nowe przepisy krajowe powinny być stosowane od 27 września 2026 r. W Polsce proces wdrożenia nadal trwa – projekt UC111 pozostaje na etapie prac legislacyjnych. 

Kontrowersje wokół projektu UC111 

Wokół polskiego projektu narosło jednak wiele kontrowersji. W toku konsultacji eksperci, organizacje branżowe i przedsiębiorcy wskazywali, że niektóre proponowane rozwiązania są bardziej rygorystyczne niż sama dyrektywa unijna albo mogą prowadzić do niejasności interpretacyjnych. Zwracano uwagę m.in. na sposób ujęcia pojęcia „niezależnego eksperta”, zakres systemów certyfikacji, brak pełnej spójności niektórych definicji z dotychczasowym prawem konsumenckim oraz trudności praktyczne w stosowaniu nowych obowiązków w środowisku cyfrowym i e-commerce. 

Jak przygotować firmę na nowe obowiązki? 

Mając to wszystko na uwadze, już dziś warto podjąć działania – nie tylko od strony marketingowej, ale także produktowej i operacyjnej. Dla jednych firm będzie to oznaczało przegląd komunikacji środowiskowej i społecznej. Dla innych, zwłaszcza z sektora IT i game dev, ważniejsze może okazać się uporządkowanie zasad informowania konsumentów o aktualizacjach, zmianach funkcjonalności, kompatybilności i okresie wsparcia produktu. 

Krótko mówiąc, jest to znacznie szersza zmiana zasad komunikacji z konsumentem niż sama walka z greenwashingiem, która obejmie produkty i usługi cyfrowe, a więc obszary kluczowe dla całej branży technologicznej. 

Jeżeli uważasz, że Twoja firma może wymagać audytu komunikacji konsumenckiej lub wsparcia we wdrożeniu wymogów dyrektywy EMPCO – zapraszamy do kontaktu. 

The post Dyrektywa EMPCO to nie tylko greenwashing. Co naprawdę wprowadzają nowe przepisy i dlaczego są ważne także dla branży IT i GameDev?  first appeared on Kancelaria LBKP.

Czym jest greenwashing i green claims? 

Greenwashing to coraz powszechniej stosowana praktyka marketingowa, polegająca na tworzeniu przez firmy fałszywego lub wprowadzającego w błąd wrażenia, że ich produkty lub usługi są bardziej ekologiczne, przyjazne środowisku, niż jest to faktycznie. Przedsiębiorstwa wykorzystują w ten sposób rosnącą świadomość ekologiczną konsumentów, kreując „zielony” wizerunek bez realnych działań na rzecz ochrony środowiska. Takie działania mogą przynieść firmom krótkoterminowe korzyści wizerunkowe i sprzedażowe, jednak w dłuższej perspektywie skutkują poważną utratą zaufania klientów oraz realnymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi. 

W kontekście greenwashingu coraz częściej pojawia się pojęcie green claims, czyli „zielonych oświadczeń” – są to deklaracje marketingowe, które mają przekonać konsumenta, że dany produkt lub usługa posiadają korzystny wpływ na środowisko naturalne. Zielone oświadczenia stają się popularnym narzędziem firm odpowiadających na wymagania rynku w zakresie zrównoważonego rozwoju i oczekiwania konsumentów wobec transparentności działań proekologicznych. 

Niestety, badania Komisji Europejskiej wskazują, że aż około 40% takich zielonych deklaracji jest niepopartych dowodami lub zawiera informacje wprowadzające konsumentów w błąd. Oznacza to, że wiele z nich stanowi przykład greenwashingu, co nie tylko szkodzi zaufaniu konsumentów, lecz także zaburza uczciwą konkurencję na rynku. 

W odpowiedzi na te nadużycia Unia Europejska intensywnie pracuje nad wprowadzeniem Dyrektywy Green Claims. Nowe regulacje, planowane do wejścia w życie do końca 2026 roku, mają ustanowić jasne i jednolite zasady dotyczące stosowania zielonych oświadczeń w komunikacji marketingowej. Zgodnie z projektem, przedsiębiorstwa będą zobowiązane do popierania swoich ekologicznych deklaracji konkretnymi i sprawdzalnymi dowodami, najlepiej potwierdzonymi przez niezależnych ekspertów i weryfikatorów. Celem dyrektywy jest nie tylko ochrona konsumentów przed wprowadzaniem w błąd, ale również wsparcie tych firm, które realnie wdrażają polityki zrównoważonego rozwoju. Dodatkowo, przepisy mają przyczynić się do zwiększenia przejrzystości w łańcuchach dostaw i ograniczenia ryzyka nieuczciwych praktyk w obszarze ESG (Environmental, Social, Governance). 

Źródło: Green Claims – EU Circular Economy 

Przykłady greenwashingu – jak wygląda w praktyce? 

Greenwashing przyjmuje wiele form, które mogą być trudne do wykrycia przez przeciętnego konsumenta. Poniżej przedstawiamy najczęstsze przykłady: 

• Reklamowanie produktów jako „eko”, „biodegradowalne” lub „naturalne” bez żadnych dowodów potwierdzających te twierdzenia. 
• Twierdzenie, że produkt jest „100% naturalny”, mimo że w składzie znajdują się sztuczne dodatki lub substancje syntetyczne. 
• Używanie nieistniejących, fikcyjnych certyfikatów ekologicznych lub symboli, które mają sugerować proekologiczny charakter produktu, choć nie posiadają one faktycznych podstaw. 
• Deklarowanie, że firma jest „neutralna klimatycznie” lub „carbon neutral”, mimo że w praktyce nie podejmuje żadnych skutecznych działań redukujących emisję gazów cieplarnianych. 
• Stosowanie wizerunków zwierząt, symboli natury czy kolorystyki kojarzącej się z ekologią, by wywołać u konsumenta wrażenie odpowiedzialności ekologicznej, bez rzeczywistego pokrycia tych deklaracji.

Greenwashing – jakie konsekwencje i kary grożą firmom? 

Greenwashing niesie za sobą poważne ryzyko, nie tylko wizerunkowe, ale także prawne i finansowe. Oto kluczowe konsekwencje, z którymi mogą się mierzyć firmy stosujące tego typu praktyki: 

• Kary finansowe – w Polsce kary za stosowanie nieuczciwych praktyk marketingowych, w tym greenwashingu, są wysokie. Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, kara może sięgnąć nawet do 10% rocznego obrotu przedsiębiorstwa. Takie sankcje mają działać prewencyjnie i odstraszająco. 
• Straty wizerunkowe – największym zagrożeniem dla firm oskarżonych o greenwashing jest utrata zaufania klientów. W erze mediów społecznościowych i rosnącej świadomości ekologicznej konsumentów, informacje o nieuczciwych praktykach szybko się rozprzestrzeniają. Skutkiem jest błyskawiczny spadek lojalności klientów oraz obniżenie wartości marki. 
• Utrata dostępu do finansowania ESG – banki, fundusze inwestycyjne i inni inwestorzy coraz częściej weryfikują zgodność firm z taksonomią UE i standardami zrównoważonego rozwoju. Wykrycie greenwashingu może skutkować cofnięciem finansowania lub utratą preferencyjnych warunków kredytowania, w tym dostęp do tzw. zielonych obligacji. 
• Niższy rating ESG – agencje oceniające zrównoważony rozwój przedsiębiorstw obniżają oceny firm uwikłanych w greenwashing. Taki negatywny rating przekłada się na gorsze postrzeganie firmy na rynku kapitałowym i wśród inwestorów. 
• Ryzyko „green default” – w przypadku wykorzystania środków z zielonych instrumentów finansowych (np. obligacji) niezgodnie z deklarowanymi celami, inwestorzy mogą domagać się zwrotu środków oraz odszkodowań. 
• Pozwy zbiorowe i działania organizacji społecznych – naruszenia związane z greenwashingiem mogą skutkować postępowaniami sądowymi, administracyjnymi, a także presją ze strony organizacji konsumenckich i ekologicznych.

Głośne przykłady greenwashingu z rynku światowego i polskiego 

• Afera Volkswagena – Dieselgate – jeden z najbardziej znanych przypadków greenwashingu, w którym Volkswagen reklamował swoje samochody jako ekologiczne, podczas gdy montował w nich oprogramowanie manipulujące wynikami emisji spalin. Skutkiem były kary na poziomie około 34,7 miliarda dolarów (głównie w USA), liczne procesy, odszkodowania oraz spadek wartości akcji o około 1/3. Ta sprawa uświadomiła regulatorom, jak poważne skutki może mieć greenwashing – traktowany jako systemowe oszustwo. 
• Deutsche Bank i firma DWS – niemiecki nadzór finansowy ukarał spółkę zarządzającą aktywami DWS karą w wysokości 25 milionów euro za wprowadzanie inwestorów w błąd i nadużywanie haseł „zielonych”, które nie odpowiadały rzeczywistym działaniom firmy w zakresie ESG. 
• Polski przykład – BO Energy – pod koniec 2022 roku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nałożył na spółkę BO Energy (branża fotowoltaiczna) karę ponad 28 mln zł za stosowanie nieuczciwych praktyk, takich jak wprowadzające w błąd obietnice współpracy z Ministerstwem Klimatu oraz oferowanie rzekomo „bezpłatnych audytów” energetycznych. Była to najwyższa kara konsumencka 2022 roku w Polsce. 

Regulacje prawne przeciwdziałające greenwashingowi w Polsce i UE 

W Polsce oraz na poziomie Unii Europejskiej obowiązuje szereg przepisów mających na celu eliminowanie greenwashingu: 

• Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – zakazuje wprowadzania konsumentów w błąd w komunikacji marketingowej, co obejmuje także greenwashing. Firmy łamiące przepisy narażają się na wysokie kary finansowe. 
• Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – chroni przed stosowaniem nieuczciwych praktyk w działalności gospodarczej, które mogą wprowadzać w błąd konsumentów, w tym w zakresie ekologicznych deklaracji. 
• Dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) – nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek raportowania działań z zakresu zrównoważonego rozwoju. Raporty te muszą być przejrzyste, weryfikowalne i rzetelne, co pomaga w kontroli prawdziwości tzw. green claims. 
• Projekt Dyrektywy Green Claims – przewidziana do wdrożenia do końca 2026 roku dyrektywa wprowadzi surowe wymogi dotyczące stosowania zielonych deklaracji w marketingu, nakładając obowiązek udowodnienia ich prawdziwości oraz zapewnienia transparentności komunikacji. 

Jak ustrzec się oskarżeń o greenwashing? Podstawowe zasady dla firm 

Aby uniknąć ryzyka zarzutów o greenwashing, firmy powinny przestrzegać kilku kluczowych zasad: 

• Rzetelność danych – wszystkie komunikaty marketingowe powinny opierać się na sprawdzonych, naukowo potwierdzonych faktach dotyczących wpływu produktów i usług na środowisko. 
• Precyzyjne określenia – unikać ogólnikowych, niejasnych sformułowań typu „eko” czy „przyjazny dla środowiska”, jeśli nie można ich jednoznacznie udowodnić. Certyfikaty i oznaczenia ekologiczne powinny być możliwe do zweryfikowania. 
• Transparentność – firma powinna udostępniać informacje o swoich działaniach na rzecz ochrony środowiska, posiadanych certyfikatach, wynikach audytów ekologicznych oraz etapach realizacji polityk zrównoważonego rozwoju. 
• Stały monitoring i aktualizacja komunikacji – przekazy marketingowe muszą być na bieżąco weryfikowane i aktualizowane zgodnie z faktycznym stanem działań firmy oraz wymogami prawnymi. 

Wsparcie kancelarii prawnej w walce z greenwashingiem 

Profesjonalne wsparcie prawne jest nieocenione na każdym etapie planowania i realizacji strategii marketingowej związanej z ekologicznymi deklaracjami. Nasza kancelaria może pomóc w: 

• Analizie komunikatów reklamowych pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami. 
• Oceny ryzyka prawnego związanego z używaniem określeń i symboli proekologicznych w promocji produktów i usług. 
• Przygotowaniu i wdrożeniu polityk transparentnej komunikacji środowiskowej. 
• Szkoleniach dla zespołów marketingu i PR w zakresie zgodności z regulacjami dotyczącymi green claims. 
• Reprezentacji prawnej w sytuacjach spornych lub kontrolach urzędów. 

Uczciwa i rzetelna komunikacja ekologiczna to nie tylko wymóg prawny, ale fundament budowania trwałego zaufania klientów i partnerów biznesowych. Greenwashing to nie tylko ryzyko reputacyjne, lecz także realne zagrożenie finansowe i prawne. Dlatego przedsiębiorstwa, które planują działania marketingowe z wykorzystaniem motywów eko powinny zadbać o transparentność i autentyczność przekazu. 

Skontaktuj się z nami! 

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak skutecznie i bezpiecznie prowadzić komunikację ekologiczną, unikając greenwashingu, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią. Pomożemy Ci działać zgodnie z obowiązującym prawem i budować wiarygodny, zrównoważony wizerunek marki. 

The post Zielone kłamstwa, realne konsekwencje – greenwashing w świetle prawa  first appeared on Kancelaria LBKP.

Dlaczego EAA jest ważne dla przedsiębiorców? 

26 kwietnia 2024 r. Sejm uchwalił ustawę o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, która przeniosła do polskiego prawa Europejski Akt o Dostępności. Przepisy ustawy wejdą w życie już 28 czerwca 2025 r. i od tej daty przedsiębiorcy powinni wprowadzać na rynek produkty spełniające wymagania dostępności oraz oferować dostępne usługi zgodnie z przepisami tej ustawy.

To nie tylko obowiązek prawny, ale także ogromna szansa na rozwój i poprawę wizerunku firmy. Przestrzeganie norm dostępnościowych może zwiększyć konkurencyjność na rynku, a także poszerzyć krąg klientów oosoby z niepełnosprawnościami, które dotychczas mogły mieć ograniczony dostęp do Twoich produktów i usług. 

Główne cele EAA oraz ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze: 

1. Eliminacja barier – ułatwienie dostępu do produktów i usług dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. 
2. Wzmocnienie pozycji konsumentów – zapewnienie wszystkim równych szans na korzystanie z usług i produktów. 
3. Ujednolicenie standardów – wprowadzenie jednolitych regulacji dostępnościowych w całej Unii Europejskiej, które eliminują konieczność dostosowywania się do lokalnych przepisów. 

Kogo dotyczy EAA? 

Ustawa o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (oraz EEA) dotyczy szerokiej grupy przedsiębiorców: 

• Producenci – muszą zapewnić, że ich produkty spełniają normy dostępności. 
• Importerzy – odpowiedzialni za weryfikację zgodności produktów spoza UE. 
• Dystrybutorzy – powinni sprawdzać, czy oferowane przez nich produkty spełniają normy dostępności. 
• Upoważnieni przedstawiciele – (Upoważnieni przedstawiciele to podmioty działające w imieniu producenta na terenie UE. Na podstawie pełnomocnictwa są zobowiązani co najmniej do: a) przechowywania deklaracji zgodności UE i dokumentacji technicznej przez 5 lat; b) przekazywania organom nadzoru wymaganych informacji i dokumentów; c) współpracy z organami w celu usunięcia niezgodności produktów). 
• Usługodawcy – przedsiębiorstwa świadczące usługi muszą dostosować je do wymogów dostępności. 

Jak widać, nowe regulacje stosuje się prawie do wszystkich firm. Co prawda mikroprzedsiębiorstwa (poniżej 10 pracowników i obrót do 2 mln euro rocznie) są częściowo zwolnione z obowiązków, ale nie zawsze – podlegają im np. jeśli korzystają z gotowych systemów e-commerce. 

Jakie produkty i usługi obejmuje EAA? 

Dyrektywa oraz w efekcie polska ustawa obejmują: 

Produkty: 

• Sprzęt komputerowy, systemy operacyjne, urządzenia końcowe do usług telekomunikacyjnych 
• Terminale płatnicze, bankomaty, automaty samoobsługowe 
• Czytniki e-booków 

Usługi: 

• Telekomunikacyjne, bankowe, transportowe (drogowy, kolejowy, lotniczy) 
• Handel elektroniczny (e-commerce) 
• Konsumenckie urządzenia końcowe z interaktywnymi zdolnościami obliczeniowymi wykorzystywane do oferowania lub świadczenia usług: a) telekomunikacyjnych, b) dostępu do audiowizualnych usług medialnych  

Co ważne, do oferowania lub świadczenia usług wykorzystuje się produkty spełniające wymagania dostępności określone w art. 7–11. Oznacza to, że wymogi dotyczą również np. stron internetowych firm. -(Strony internetowe) 

Do wyjątków, do których nie odnoszą się wymagania należą m.in. 

1) usługi oferowane lub świadczone przez mikroprzedsiębiorców;  

2) strony internetowe i aplikacje mobilne w zakresie:  

1. a) map oraz map interaktywnych, w tym geoportali, w przypadku gdy na tych mapach, mapach interaktywnych, w tym geoportalach, przeznaczonych do zastosowań nawigacyjnych dane teleadresowe i położenie geograficzne są prezentowane w sposób dostępny cyfrowo, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440), 
2. b) treści, które nie są finansowane i nie są tworzone przez dany podmiot gospodarczy oraz nie znajdują się pod jego kontrolą;

Ważne! 

Dyrektywa o dostępności produktów i usług, tzw. Europejski Akt o Dostępności (EAA) 

Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług (dalej: Europejski Akt o Dostępności) przyjęto do prawa unijnego w 2019 r. Europejski Akt o Dostępności zakłada, że państwa członkowskie wdrożą rozwiązania, które zapewnią większą dostępność, między innymi: 

• usług związanych z transportem (np. rezerwacja biletów); 
• usług płatniczych; 
• e-książek i urządzeń do ich czytania; 
• urządzeń samoobsługowych (np. bankomatów). 

Europejski akt o dostępności wprowadza wymóg, aby określone w nim rodzaje podmiotów gospodarczych zapewniały dostępność wybranych towarów i usług (w odróżnieniu od dyrektywy z 2016 r. o dostępności cyfrowej, która odnosi się tylko do podmiotów publicznych). Jest obecnie wdrażany przez państwa członkowskie. 

Źródło: https://www.gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa/jakie-akty-prawne-dotycza-dostepnosci-cyfrowej

Europejski akt dostępności (EAA) – kluczowe wymogi dla przedsiębiorców 

Europejski akt dostępności (EAA) wprowadza szereg wymagań dla przedsiębiorców, których celem jest zapewnienie pełnej dostępności produktów i usług cyfrowych dla osób z niepełnosprawnościami. Kluczowym standardem jest zgodność z wytycznymi WCAG 2.1 na poziomie AA, jednak wymogi obejmują także inne aspekty funkcjonalne i organizacyjne, które muszą zostać spełnione przez firmy. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z nich: 

1. Dostępność stron internetowych i aplikacji mobilnych

Strony internetowe oraz aplikacje mobilne muszą być zgodne z WCAG 2.1 na poziomie AA, co oznacza m.in.: 

• Zapewnienie odpowiedniego kontrastu tekstu względem tła, aby treści były łatwe do przeczytania przez osoby z problemami ze wzrokiem. 
• Możliwość korzystania z serwisu wyłącznie przy użyciu klawiatury (bez konieczności używania myszy), co jest kluczowe dla osób z ograniczoną sprawnością manualną. 
• Dostosowanie treści do technologii asystujących / wspomagających (np. czytniki ekranowe), by zapewnić pełny dostęp do treści osobom niewidomym i niedowidzącym. 
• Responsywność – strony i aplikacje muszą poprawnie wyświetlać się i działać na różnych urządzeniach (komputery, smartfony, tablety). 
• Wyraźnie oznaczone przyciski, linki i formularze – muszą być łatwe do zidentyfikowania i pełnić swoje funkcje w sposób jednoznaczny. 
• Intuicyjna, spójna nawigacja oraz przejrzysty układ strony 

2. Treści i materiały cyfrowe

• Alternatywne opisy (alt text) dla każdego obrazu, grafiki i elementu nietekstowego, aby osoby niewidome mogły zrozumieć zawartość tych elementów za pomocą technologii asystujących. 
• Napisy i audiodeskrypcja dla wideo i innych multimediów, aby osoby niesłyszące i niedowidzące mogły w pełni korzystać z tych materiałów. 
• Formularze i procesy zakupowe
• Formularze muszą być zaprojektowane w sposób intuicyjny, zrozumiały i możliwy do wypełnienia przez osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności. 
• Komunikaty o błędach w formularzach powinny być jednoznaczne i zrozumiałe, wskazując użytkownikowi, co należy poprawić. 
• Cały proces zakupowy powinien być dostępny i możliwy do przeprowadzenia bez pomocy osób trzecich – oznacza to, że użytkownicy z niepełnosprawnościami powinni być w stanie samodzielnie przejść przez proces zakupu. 

4. Kanały komunikacji z klientem

• Kanały kontaktu, takie jak czat, formularze czy infolinie powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników, w tym dla osób niesłyszących, które powinny mieć możliwość korzystania z tekstowych form komunikacji oraz alternatyw szczególnie pod względem ofert i sposobów świadczenia usług  (np. czaty tekstowe). 

5. Obsługa technologii asystujących

• Serwisy internetowe i aplikacje powinny być w pełni kompatybilne z technologiami wspomagającymi – takimi jak czytniki ekranowe, oprogramowanie do powiększania tekstu, narzędzia do przekształcania tekstu na mowę, itp. 

6. Regularny audyt i monitoring

• Przedsiębiorcy są zobowiązani do przeprowadzenia oceny zgodności usługi /  produktu z wymaganiami dostępności. 
• Powinno się identyfikować potencjalne bariery dostępności i wdrażać niezbędne poprawki na bieżąco, aby utrzymać zgodność z regulacjami. 

Ponadto  

Usługodawca ma obowiązek:  

1) w regulaminie świadczenia usług lub innym równoważnym dokumencie podać do publicznej wiadomości w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej oraz w sposób dostępny dla osób ze szczególnymi potrzebami określony w art. 12 ust. 2 informacje:  

1. a) o oferowanej i świadczonej usłudze, 
2. b) niezbędne do korzystania z usługi, 
3. c) o tym, w jaki sposób usługa spełnia wymagania dostępności;

Pełny zakres obowiązków producenta, dystrybutora, importera i usługodawcy można znaleźć w rozdziale III https://dziennikustaw.gov.pl/D2024000073101.pdf Jako LBKP pomagamy oczywiście zidentyfikować i wdrożyć wszystkie wymagania. 

Jak przygotować firmę do wdrożenia EAA? 

1. Przeprowadź audyt dostępności 

 Zidentyfikuj obszary wymagające poprawy, np. brakujące opisy alternatywne, problemy z kontrastem. 

2. Zaangażuj specjalistów 

 Współpracuj z ekspertami ds. dostępności, programistami, projektantami UX/UI. Jeśli masz wątpliwości od strony prawnej co do tego czy i jakie obowiązki zrealizować, skontaktuj się z nami. 

3. Przeprowadź testy z udziałem użytkowników 

 Testuj swoje rozwiązania z osobami z różnymi rodzajami niepełnosprawności, aby upewnić się, że są one naprawdę dostępne. 

4. Zorganizuj szkolenia dla zespołu 

 Szkol wszystkich pracowników odpowiedzialnych za tworzenie treści, obsługę klienta oraz rozwój produktów. 

5. Opracuj plan długoterminowy 

 Stwórz harmonogram cyklicznych audytów i procedur aktualizacji. 

Konsekwencje niespełnienia wymogów: 

Niespełnienie wymogów EAA oraz ustawy grozi poważnymi sankcjami: 

• Kary finansowe – w wysokości do dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jednak nie większej niż 10 % obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, ustalonego według stanu na dzień wydania decyzji, o których mowa w art. 56 ust. 1 albo art. 65 ust. 1. 
• Obowiązek dostosowania produktu lub usługi – jeśli firma nie odpowie na skargę klienta w ciągu 30 dni, będzie musiała wprowadzić zmiany zgodne z żądaniem w ciągu 6 miesięcy. 
• Możliwość wycofania produktu z rynku 
• Kontrole nadzorcze (art. 40 Ustawy) 

Podsumowanie 

Europejski Akt Dostępności to nie tylko wymóg prawny, ale także szansa na rozwój Twojej firmy. Przestrzeganie zasad EAA przynosi korzyści zarówno w zakresie rozwoju firmy, jak i poprawy wizerunku na rynku. Przygotowanie się do EAA wymaga zidentyfikowania obszarów do poprawy, wdrożenia odpowiednich procedur oraz ciągłego doskonalenia dostępności. 

Potrzebujesz wsparcia z zakresu wdrożenia dostępności?

Skontaktuj się z nami. 

The post Europejski Akt Dostępności (EAA) – kompleksowy przewodnik dla przedsiębiorców  first appeared on Kancelaria LBKP.

Podstawy prawne zmiany czasu 

Zmiana czasu w Polsce odbywa się na podstawie: 

• Ustawy z dnia 10 grudnia 2003 r. o czasie urzędowym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2004 nr 16 poz. 144), 
• Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 marca 2022 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2022–2026 (Dz.U. 2022 poz. 539). 

W praktyce oznacza to, że dwa razy do roku zegary są przestawiane: 

• Zmiana czasu z zimowego na letni – wskazówki zegara przesuwane są o godzinę do przodu (z 2:00 na 3:00), przez co tego konkretnego dnia śpimy krócej o jedną godzinę. 
• Zmiana czasu z letniego na zimowy – wskazówki cofane są o godzinę (z 3:00 na 2:00), co skutkuje dłuższym o godzine snem

Zmiana czasu a czas pracy 

Zmiana czasu wpływa bezpośrednio na czas pracy osób  pracujących w porze nocnej. 

Zmiana czasu z zimowego na letni – krótsza zmiana nocna 

Podczas przejścia na czas letni pracownicy wykonujący pracę w porze nocnej teoretycznie pracują godzinę krócej. Przykładowo, jeśli pracownik ma zmianę od 22:00 do 6:00, to faktycznie przepracuje tylko 7 godzin, ponieważ o godzinie 2:00 zegar przeskoczy od razu na 3:00. 

Czy pracownik dostanie wynagrodzenie za tę brakującą godzinę?

Tak! Kodeks pracy przewiduje, że wynagrodzenie za tę godzinę musi być wypłacone w pełnej wysokości, mimo że pracownik faktycznie jej nie przepracował. Wynika to z zasady, że nie może on ponosić strat finansowych z powodu regulacji niezależnych od siebie. 

Art. 151⁷ Kodeksu pracy  definiuje porę nocną jako okres między godzinami 21:00 a 7:00 i wskazuje, że czas pracy w nocy nie może przekraczać 8 godzin dziennie w przypadku wykonywania szczególnie ciężkich lub niebezpiecznych prac. W kontekście zmiany czasu z zimowego na letni, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie również za nieprzepracowaną godzinę wynikającą ze skrócenia zmiany nocnej, ale nie przysługuje mu wówczas dodatek za pracę w nocy (za tę jedną nieprzepracowaną godzinę). 

Czyli w przypadku gotowości do pracy i przeszkód niezależnych od pracownika, należy mu się pełne wynagrodzenie, mimo tego, że faktycznie pracował w tym dniu 7 a nie 8 godzin. 

 Zasada ta ma na celu ochronę praw pracowników oraz zapewnienie sprawiedliwego rozliczenia ich czasu pracy i wynagrodzenia zgodnie z obowiązującymi normami prawnymi. 

Zmiana czasu z letniego na zimowy – dodatkowa godzina pracy 

Przy zmianie czasu na zimowy, czas pracy wspomnianego wyżej pracownika w tym konkretnym dniu wydłuży się o jedną godzinę. tj. do 9 godzin zamiast standardowych 8. W takiej sytuacji dodatkowa godzina: 

• Jest traktowana jako praca w godzinach nadliczbowych, 
• Podlega rozliczeniu zgodnie z przepisami Kodeksu pracy – pracownikowi co do zasady przysługuje wynagrodzenie wraz z dodatkiem za nadgodziny, 
• Może być jednak rekompensowana czasem wolnym w wymiarze 1:1 (na wniosek pracownika) lub 1:1,5 (z inicjatywy pracodawcy).  

Ponadto, jeśli dodatkowa godzina przypada na porę nocną, to pracownikowi przysługuje dodatek nocny w wysokości 20% minimalnej stawki godzinowej. 

Obowiązki pracodawcy przy zmianie czasu 

Zmiana czasu oznacza dla pracodawców konieczność przestrzegania kilku kluczowych zasad: 

1. Dostosowanie harmonogramów pracy – pracodawca powinien uwzględnić zmianę czasu w grafikach pracy, aby uniknąć nadgodzin lub braków kadrowych oraz zapewnić minimalny odpoczynek wynikający z przepisów KP. 
2. Rozliczenie nadgodzin – dodatkowa godzina pracy w przypadku zmiany czasu na zimowy musi być odpowiednio wynagrodzona lub skompensowana czasem wolnym. 
3. Informowanie pracowników – pracownicy powinni być świadomi zasad dotyczących wynagrodzenia oraz rozliczania godzin pracy podczas zmiany czasu. 

Zmiana czasu a prawo pracy – praktyczne przykłady 

Przykład 1 – pracownik zmianowy (zmiana czasu letniego na zimowy) 

Pracownik ochrony pracuje na nocnej zmianie od 22:00 do 6:00. Godziny te odpowiadają porze nocnej określonej przez jego pracodawcę w przepisach wewnątrzzakładowych. W nocy następuje zmiana czasu z letniego na zimowy – zegar cofa się z 3:00 na 2:00. Efekt? Pracownik pracuje 9 godzin zamiast 8. Pracodawca musi wypłacić wynagrodzenie i dodatek za tę nadgodzinę lub udzielić czasu wolnego. 

Przykład 2 – pracownik wynagradzany stawką miesięczną (zmiana czasu zimowego na letni) 

Pracownik ochrony wynagradzany stawką miesięczną nie powinien odczuć zmiany czasu z zimowego na letni w wynagrodzeniu – otrzyma całą należną mu kwotę. 

Przykład 3 – pracownik wynagradzany stawką godzinową (zmiana czasu zimowego na letni) 

Podobnie pracownik ochrony wynagradzany stawką godzinową – , otrzyma on wynagrodzenie za taką liczbę godzin, jaka przypadała mu do przepracowania w danym miesiącu, nawet jeżeli w danym dniu pracował o jedną godzinę krócej z uwagi na zmianę czasu na letni.  

Jacy pracownicy wymagają szczególnej uwagi? 

• Art. 178 § 2 Kodeksu pracy – Pracownik opiekujący się dzieckiem do ukończenia przez nie 8 roku życia. Nie ma możliwości zatrudniania takiego pracownika bez jego zgody w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie czasu pracy, o którym mowa w art. 139 system przerywanego czasu pracy, jak również delegować poza stałe miejsce pracy.  
• Art. 1517 § 3 Kodeksu pracy – osoby wykonujące w nocy prace szczególnie niebezpieczne albo związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym – w tym przypadku czas pracy takiej osoby nie może przekraczać 8 godzin na dobę. Ograniczenie to nie obowiązuje pracowników zarządzających zakładem pracy w imieniu pracodawcy ani sytuacji wymagających przeprowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia, zabezpieczenia mienia, ochrony środowiska lub usunięcia awarii. 
• Art. 203 § 1 Kodeksu pracy – pracownik młodociany – osób tych nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej. Zakaz ten jest bezwzględny i nie uchyla go zgoda pracownika. 
• Art. 15 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Zgodnie z jego treścią czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Z kolei zgodnie z art. 16 ustawy, osoba niepełnosprawna może być zatrudniona w porze nocnej w przypadku, gdy jest zatrudniona przy pilnowaniu oraz gdy na jej wniosek lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne, lub ewentualnie w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę. 

Podsumowanie 

Zmiana czasu ma istotne konsekwencje w kontekście prawa pracy, a jej wpływ różni się w zależności od tego, czy mowa o przejściu na czas letni czy zimowy. Kluczowe wnioski: 

• Pracownik pracujący w nocnej zmianie podczas zmiany czasu z zimowego na letni otrzymuje wynagrodzenie za nieprzepracowaną godzinę, ale nie otrzyma za nią dodatku za pracę w porze nocnej. 
• Pracownik, którego zmiana wypada podczas zmiany czasu z letniego na zimowy, przepracuje godzinę więcej, co stanowi dla niego pracę w godzinach nadliczbowych. 
• Pracodawca ma obowiązek odpowiednio rozliczyć czas pracy oraz poinformować pracowników o zasadach rozliczeń. 
• Warto śledzić zmiany legislacyjne, gdyż coraz częściej pojawiają się głosy o likwidacji zmiany czasu w Unii Europejskiej. 

The post Zmiana czasu a prawo pracy – wpływ na czas pracy i wynagrodzenie  first appeared on Kancelaria LBKP.

Rejestr ten to więcej niż zestawienie umów z dostawcami ICT. Jego celem jest stworzenie bazy danych kluczowej z perspektywy zarządzania ryzykiem ICT. ROI ma mapować zależności między podmiotem finansowym a jego dostawcami, zapewniając organom nadzoru pełny wgląd i kontrolę nad tymi relacjami.

Termin na przygotowanie i złożenie pierwszego ROI do KNF zbliża się. Zgodnie z informacjami KNF, pierwsze sprawozdania ROI będą składane w kwietniu 2025 roku (dokładna data zostanie podana na początku kwietnia).

Zakres obowiązków i kluczowe wyzwania 

Aby przygotować ROI, podmioty finansowe będą musiały zebrać szereg informacji, obejmujących m.in.: 

• informacje o konkretnych umowach ICT – zarówno tak podstawowe jako strony, rodzaj usług, daty zawarcia i obowiązywania, jak i bardziej szczegółowe, dotyczące wartości umowy,  terminów wypowiedzenia, miejsca świadczenia usług czy przechowywania danych; 
• numery LEI dostawców ICT oraz podwykonawców; 
• w przypadku umów wspierających krytyczne lub istotne funkcje konieczne – kompleksowe informacje o łańcuchu dostaw. 

Dla wielu instytucji finansowych kluczowym wyzwaniem jest pozyskanie danych do rejestru ROI. Informacje te często nie są centralnie gromadzone, co wymaga zaangażowania różnych jednostek organizacyjnych oraz zewnętrznych dostawców ICT, co może opóźnić proces.

Wymogi formalne, walidacja i zmieniające się wytyczne

Samo zebranie danych to dopiero pierwszy krok. Kolejnym wyzwaniem jest poprawne wypełnienie rejestru ROI zgodnie z wymaganiami KNF.

Obowiązek sprawozdawczy będzie realizowany za pośrednictwem systemu sprawozdawczości KNF, z wykorzystaniem dedykowanych formularzy ROI. Rejestr musi spełniać określone standardy – błędny format danych, brak wymaganych pól czy niewłaściwa nazwa pliku mogą skutkować jego odrzuceniem, co oznacza konieczność pilnej korekty i ponownego złożenia.

Dodatkowym wyzwaniem jest zmieniające się otoczenie regulacyjne. Taksonomia, formularze i instrukcje podlegają ciągłym aktualizacjom, dlatego podmioty finansowe muszą śledzić wytyczne KNF oraz EBA, aby działać zgodnie z najnowszymi wymaganiami i uniknąć problemów przy składaniu rejestru.

Konsolidacja danych w grupach kapitałowych 

W przypadku grup kapitałowych dodatkowym wyzwaniem jest konsolidacja rejestru ROI. Podmiot finansowy zobowiązany do prowadzenia skonsolidowanego ROI musi uwzględnić nie tylko własne umowy z dostawcami ICT, ale także analogiczne informacje od swoich podmiotów zależnych (o ile podlegają DORA).

Dla podmiotów finansowych oznacza to konieczność:
Weryfikacji, czy i w jakim zakresie ich ROI podlega konsolidacji,
Jeśli są zobowiązane do konsolidacji – pozyskania danych od podmiotów zależnych w terminie umożliwiającym ich weryfikację i wprowadzenie do rejestru.

Ujednolicenie sposobu raportowania danych przez poszczególne podmioty jest kluczowe, aby uniknąć niezgodności w skonsolidowanym rejestrze ROI.

Jak się przygotować? 

Z uwagi na złożoność procesu, jakim jest przygotowanie prawidłowego ROI, w mojej ocenie kluczowe dla zapewnienia powodzenia całego przedsięwzięcia jest wdrożenie wewnętrznego procesu przygotowania rejestru, który powinien obejmować: 

1. dokładne zapoznanie się z definicjami w DORA i aktach wykonawczych oraz interpretacją wytycznych KNF; 
2. w przypadku grup kapitałowych: identyfikację podmiotów objętych rejestrem – określenie, które podmioty w ramach grupy finansowej podlegają obowiązkowi raportowania; 
3. zebranie i uzupełnienie danych we właściwych formularzach – zidentyfikowanie brakujących informacji i skontaktowanie się z dostawcami w celu ich pozyskania. 
4. zachowanie zgodności z formatami i taksonomią  
5. regularne monitorowanie zmian regulacyjnych – śledzenie aktualizacji KNF i EBA, aby mieć pewność, że organizacja działa na właściwych formularzach i zgodnie z aktualnymi wytycznymi. 

Podsumowując… 

Rejestr informacji o umowach ICT to kluczowy obowiązek dla podmiotów finansowych objętych DORA, a jego przygotowanie wymaga czasu, szczególnej staranności i precyzji. Brak zgodności z wymaganiami KNF może skutkować odrzuceniem raportu i – w skrajnych przypadkach – poważnymi sankcjami. 

Instytucje finansowe powinny intensywnie pracować nad swoimi rejestrami, a także monitorować aktualizacje przekazywane przez KNF i EBA, ponieważ zmieniające się wytyczne mogą wymusić dodatkowe korekty w raportowaniu. 

Przydatne materiały 

• EBA:Wytyczne i materiały dot. DORA
• KNF: Portal sprawozdawczości DORA (formularze na potrzeby sprawozdawczości, szczegółowe instrukcje i wytyczne KNF, wymaga zalogowania) 

The post DORA: Rejestr informacji o umowach ICT – wkrótce KNF powie „sprawdzam” first appeared on Kancelaria LBKP.

Podstawy prawne

Prawo wglądu do akt sprawy jest uregulowane w głównych aktach prawnych dotyczących postępowań: 

• Kodeks postępowania administracyjnego (KPA): Art. 73 § 1 KPA stanowi: „Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.” Co ważne wglądu do akt dokonuje się w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. 

Strona może: 

1. Żądać uwierzytelnionych kopii akt sprawy, jeśli ma ważny interes. 
2. Uzyskać dostęp do akt online po uwierzytelnieniu w systemie teleinformatycznym organu administracji.  

• Kodeks postępowania cywilnego (KPC): Art. 9 § 1 KPC określa: „Rozpoznawanie spraw odbywa się jawnie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.” 

W tym przypadku podobnie jak w poprzednim strona może uzyskać dostęp do akt za pomocą systemu informatycznego obsługującego postępowanie sądowe. 

Ważne zaznaczenia

Strony i uczestnicy postępowania mają prawo do: 

1. Otrzymania zapisu audio lub audio-wideo z akt sprawy, chyba że protokół jest tylko pisemny. 
2. Otrzymania wyłącznie zapisu audio, jeśli: 

• Wydanie zapisu wideo narusza ważny interes publiczny lub prywatny. 
• Posiedzenie odbyło się przy drzwiach zamkniętych. 

Zasada ta zapewnia dostęp do pełnej dokumentacji postępowania, jednocześnie chroniąc prywatność i interes publiczny w uzasadnionych przypadkach. 

• Kodeks postępowania karnego (KPK): art. 156 § 1 KPK mówi: „Stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii.”  

W przypadku kodeksu karnego sytuacja jest bardziej skomplikowana: 

Dostęp do akt sprawy: 

• Strony, obrońcy, pełnomocnicy i przedstawiciele ustawowi mają prawo przeglądać akta i robić kopie. 
• Inni mogą uzyskać dostęp za zgodą prezesa sądu. 
• Możliwy jest dostęp elektroniczny, jeśli pozwalają na to warunki techniczne.

Kopie dokumentów: 

• “Na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Zarządzenie w przedmiocie wniosku może wydać również referendarz sądowy”. 
• Kopie wykonane samodzielnie są bezpłatne. 

Uwierzytelnione odpisy: 

• Mogą być wydane odpłatnie na zarządzenie prezesa sądu lub referendarza jako “uwierzytelnione odpisy z akt sprawy” 

Ograniczenia dostępu: 

• W przypadku informacji niejawnych dostęp może być ograniczony.  Jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo ujawnienia informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne”, przeglądanie akt, sporządzanie odpisów i kopii odbywa się z zachowaniem rygorów określonych przez prezesa sądu lub sąd. Uwierzytelnionych odpisów i kopii nie wydaje się, chyba że ustawa stanowi inaczej. 
• W postępowaniu przygotowawczym dostęp może być ograniczony dla zabezpieczenia toku postępowania lub ochrony interesu państwa. 

Postępowanie przygotowawcze: 

• Prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie w sprawie udostępnienia akt, sporządzania kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów. W przypadku odmowy pokrzywdzony musi zostać poinformowany o możliwości dostępu w późniejszym terminie. Po wyznaczeniu terminu końcowego zaznajomienia podejrzanego z aktami, pokrzywdzonemu i jego pełnomocnikowi nie można odmówić dostępu do akt. W wyjątkowych sytuacjach, za zgodą prokuratora, akta mogą być udostępnione innym osobom, także w formie elektronicznej. 

Tymczasowe aresztowanie: 

• W razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu podejrzany i obrońca mają dostęp do części akt, z wyjątkiem zeznań niektórych świadków. 

Uprawnione podmioty

W postępowaniu administracyjnym

• Strony postępowania: osoby fizyczne lub prawne, których interesu prawnego dotyczy dane postępowanie. 
• Pełnomocnicy stron: osoby upoważnione do reprezentowania stron w postępowaniu. 
• Zgodnie z art. 73 § 1 KPA, strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, również po zakończeniu postępowania. 

W postępowaniu cywilnym

• Strony postępowania: powód i pozwany. 
• Uczestnicy postępowania: inne osoby, których prawa lub obowiązki są przedmiotem postępowania. 
• Pełnomocnicy stron i uczestników: osoby upoważnione do reprezentowania stron i uczestników. 

Art. 9 § 1 KPC stanowi, że strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy oraz otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt.

W postępowaniu karnym

• Strony postępowania: oskarżony i pokrzywdzony. 
• Obrońcy i pełnomocnicy: osoby reprezentujące strony. 
• Przedstawiciele ustawowi: osoby reprezentujące strony nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych. 

Art.  76. KPK – Jeżeli oskarżony nie ukończył 18 lat lub jest ubezwłasnowolniony, jego przedstawiciel ustawowy lub osoba, pod której pieczą oskarżony pozostaje, może podejmować na jego korzyść wszelkie czynności procesowe, a przede wszystkim wnosić środki zaskarżenia, składać wnioski oraz ustanowić obrońcę. 

Art. 156 § 1 KPK określa, że stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz umożliwia sporządzanie z nich odpisów lub kopii. 

Zakres prawa wglądu do akt

Prawo wglądu do akt z zasady obejmuje: 

• Przeglądanie akt – możliwość zapoznania się z całością zgromadzonej dokumentacji. 
• Sporządzanie notatek – tworzenie własnych zapisów na podstawie przeglądanych akt. 
• Wykonywanie kopii i odpisów – tworzenie dokładnych reprodukcji dokumentów znajdujących się w aktach. 
• Otrzymywanie uwierzytelnionych odpisów – uzyskiwanie oficjalnych, potwierdzonych kopii dokumentów. 
• Uwaga! Wymóg uzasadnienia ważnym interesem strony występuje tylko w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu karnym i cywilnym strony mają szersze uprawnienia do uzyskiwania uwierzytelnionych odpisów lub kopii akt sprawy, bez konieczności wykazywania szczególnego interesu.  

1. Ograniczenia prawa wglądu do akt
2. W postępowaniu administracyjnym

Ograniczenia mogą wynikać z ochrony informacji niejawnych o klauzuli tajności „tajne” lub „ściśle tajne” oraz z konieczności ochrony interesu publicznego. Zgodnie z art. 74 § 1 KPA, przepisów dotyczących prawa wglądu do akt nie stosuje się do akt sprawy zawierających takie informacje. 

W postępowaniu karnym

Dostęp do akt może być ograniczony ze względu na zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania lub ochronę ważnego interesu państwa. Art. 156 § 5 KPK stanowi, że w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, o ile nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa.

W postępowaniu cywilnym

Rzadziej występują, przypadki w których pojawiają się ograniczenia to postępowanie nieprocesowe i wymóg dostatecznego usprawiedliwienia przejrzenia akt, ograniczenia ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa – art. 479(33) § 3 KPC pozwala sądowi na wniosek strony lub z urzędu ograniczyć pozostałym stronom prawo wglądu do materiału dowodowego załączonego do akt sprawy, jeżeli udostępnienie tego materiału groziłoby ujawnieniem tajemnicy przedsiębiorstwa lub innych tajemnic podlegających ochronie. Ograniczenie to dotyczy jednak wyłącznie materiału dowodowego, a nie treści pism procesowych.  

Oraz ekstremalny przypadek – ograniczenie w przypadku zaginięcia lub zniszczenia akt. 

W przypadku zaginięcia lub zniszczenia akt, KPC przewiduje specjalną procedurę odtworzenia akt. Wniosek o odtworzenie akt sprawy będącej w toku można zgłosić w ciągu trzech lat od zaginięcia lub zniszczenia akt, a wniosek o odtworzenie akt sprawy prawomocnie zakończonej – w ciągu lat dziesięciu od tej chwili. 

Prawo wglądu do akt sprawy jest fundamentalnym elementem sprawiedliwego procesu, zapewniającym stronom możliwość skutecznej obrony swoich interesów. Choć co do zasady strony mają pełne prawo dostępu do akt, istnieją pewne ograniczenia, które mają na celu ochronę ważnych interesów prawnych lub publicznych.W postępowaniu cywilnym, administracyjnym i karnym zasady dostępu do akt nieco się różnią. Szczególnie istotne jest rozumienie tych różnic oraz znajomość procedur uzyskiwania uwierzytelnionych kopii dokumentów. Warto pamiętać, że w niektórych przypadkach może być wymagane uzasadnienie ważnego interesu strony. 

Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojego prawa do wglądu w akta sprawy lub potrzebujesz profesjonalnej pomocy w uzyskaniu dostępu do dokumentów, zachęcamy do kontaku.

The post Prawo wglądu do akt sprawy – kto może skorzystać i na jakich zasadach? first appeared on Kancelaria LBKP.