W ostatnich miesiącach dużo mówi się o nowych regulacjach unijnych dotyczących greenwashingu, czyli wprowadzających w błąd komunikatów ekologicznych kierowanych do konsumentów. Chodzi przede wszystkim o dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z 28 lutego 2024 r., nazywaną potocznie dyrektywą EMPCO. Skrót ten odnosi się do unijnej reformy, której celem jest wzmocnienie pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej poprzez lepszą ochronę przed nieuczciwymi praktykami handlowymi oraz lepsze informowanie.
W Polsce wdrożeniu tej dyrektywy ma służyć projekt ustawy oznaczony numerem UC111 – rządowy projekt zmieniający przede wszystkim przepisy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawę o prawach konsumenta.
Co reguluje dyrektywa EMPCO – nie tylko greenwashing
Najczęściej nowe przepisy są przedstawiane wyłącznie jako odpowiedź na greenwashing. To jednak tylko część zmian. Owszem, regulacje mają ograniczyć używanie niejasnych lub nieudowodnionych oświadczeń środowiskowych, ale jednocześnie obejmują także szereg innych kwestii. Chodzi m.in. o komunikowanie cech społecznych produktu lub firmy, trwałość i naprawialność produktów, zasady posługiwania się oznaczeniami i certyfikatami, a także sposób informowania konsumentów o aktualizacjach oprogramowania i ich skutkach.
Dlaczego branża IT i game dev powinna zwrócić uwagę na nowe przepisy?
To właśnie te mniej nagłośnione elementy mogą mieć bardzo duże znaczenie dla firm technologicznych, software house’ów, producentów aplikacji i studiów game dev. Przepisy nie dotyczą bowiem wyłącznie „zielonych” haseł marketingowych – mogą obejmować także komunikaty o funkcjonalnościach produktu cyfrowego, zmianach w aplikacji, kompatybilności, zakończeniu wsparcia dla określonych wersji, a nawet o tym, czy dana aktualizacja jest rzeczywiście konieczna, czy tylko przedstawiana użytkownikowi jako „niezbędna”.
W praktyce oznacza to konieczność spojrzenia na temat szerzej niż tylko przez pryzmat oświadczeń środowiskowych. Ryzyko może pojawić się również wtedy, gdy przedsiębiorca nie informuje użytkownika, że aktualizacja może pogorszyć działanie aplikacji, zwiększyć zużycie baterii, ograniczyć dostępność części funkcji albo wpłynąć na kompatybilność. Istotne będzie też to, czy aktualizacja nie jest komunikowana jako obowiązkowa lub konieczna, mimo że w rzeczywistości służy jedynie poprawie wygody korzystania albo dodaniu nowych funkcji.
Produkty cyfrowe i usługi cyfrowe w zasięgu nowych regulacji
Znaczenie tych zmian dla sektora technologicznego wynika nie z tego, że ustawodawca przygotował osobne regulacje wyłącznie dla tej branży, ale z tego, że nowe przepisy obejmują relacje z konsumentami dotyczące treści cyfrowych i usług cyfrowych. W praktyce mogą więc dotyczyć nie tylko strony internetowej i reklamy, ale również sklepu z aplikacją, opisu gry, komunikatów w launcherze, newslettera, push notifications, patch notes, informacji o zmianach funkcjonalnych czy zasad korzystania z konta użytkownika.
Terminy i obowiązki – co i kiedy wchodzi w życie?
Warto mieć na uwadze także harmonogram. Sama dyrektywa unijna weszła już w życie, natomiast państwa członkowskie mają obowiązek wdrożyć ją do swoich porządków prawnych do 27 marca 2026 r. Nowe przepisy krajowe powinny być stosowane od 27 września 2026 r. W Polsce proces wdrożenia nadal trwa – projekt UC111 pozostaje na etapie prac legislacyjnych.
Kontrowersje wokół projektu UC111
Wokół polskiego projektu narosło jednak wiele kontrowersji. W toku konsultacji eksperci, organizacje branżowe i przedsiębiorcy wskazywali, że niektóre proponowane rozwiązania są bardziej rygorystyczne niż sama dyrektywa unijna albo mogą prowadzić do niejasności interpretacyjnych. Zwracano uwagę m.in. na sposób ujęcia pojęcia „niezależnego eksperta”, zakres systemów certyfikacji, brak pełnej spójności niektórych definicji z dotychczasowym prawem konsumenckim oraz trudności praktyczne w stosowaniu nowych obowiązków w środowisku cyfrowym i e-commerce.
Jak przygotować firmę na nowe obowiązki?
Mając to wszystko na uwadze, już dziś warto podjąć działania – nie tylko od strony marketingowej, ale także produktowej i operacyjnej. Dla jednych firm będzie to oznaczało przegląd komunikacji środowiskowej i społecznej. Dla innych, zwłaszcza z sektora IT i game dev, ważniejsze może okazać się uporządkowanie zasad informowania konsumentów o aktualizacjach, zmianach funkcjonalności, kompatybilności i okresie wsparcia produktu.
Krótko mówiąc, jest to znacznie szersza zmiana zasad komunikacji z konsumentem niż sama walka z greenwashingiem, która obejmie produkty i usługi cyfrowe, a więc obszary kluczowe dla całej branży technologicznej.
Jeżeli uważasz, że Twoja firma może wymagać audytu komunikacji konsumenckiej lub wsparcia we wdrożeniu wymogów dyrektywy EMPCO – zapraszamy do kontaktu.
