Stan na 26 października 2026 r.
Upadłość operatora Zondacrypto postawiła tysiące inwestorów przed problemem nie tylko odzyskania utraconych środków, ale również ich rozliczenia podatkowego. Z aktualnego stanowiska Ministerstwa Finansów oraz interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wynika, że wymiana (sprzedaż) kryptowalut za walutę tradycyjną może powodować powstanie przychodu, nawet jeżeli inwestor nie otrzymał pieniędzy na rachunek bankowy. Czy oznacza to, że poszkodowani muszą zapłacić podatek od środków, do których nie mają dostępu? Odpowiedź zależy przede wszystkim od rodzaju przeprowadzonych transakcji, ich rzeczywistego przebiegu oraz możliwości rozliczenia kosztów podatkowych.
27 sierpnia 2026 r. estoński sąd ogłosił upadłość BB Trade Estonia OÜ, spółki zarządzającej platformą Zondacrypto. Dla jej klientów oznacza to konieczność dochodzenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, a w wielu przypadkach również weryfikacji dotychczasowych rozliczeń podatkowych.
Sytuację dodatkowo komplikuje stanowisko organów podatkowych, które konsekwentnie rozróżniają rzeczywiste otrzymanie pieniędzy od momentu powstania przychodu z odpłatnego zbycia kryptowalut.
Kiedy sprzedaż kryptowalut powoduje powstanie przychodu?
Konstrukcja prawna przychodu z walut wirtualnych (Art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT)
Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: ustawa o PIT) y przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych zaliczane są do kapitałów pieniężnych. Jednocześnie art. 17 ust. 1f tej ustawy określa, jakie zdarzenia stanowią odpłatne zbycie waluty wirtualnej. Obejmuje ono m.in. wymianę kryptowaluty na prawny środek płatniczy, towar, usługę lub inne prawo majątkowe, a także regulowanie zobowiązań przy jej wykorzystaniu.
Z perspektywy inwestorów szczególne znaczenie ma rozróżnienie trzech sytuacji:
- Samo posiadanie kryptowalut – nie powoduje powstania przychodu podatkowego, nawet jeżeli ich wartość rynkowa wzrosła.
- Wymiana jednej kryptowaluty na inną kryptowalutę – co do zasady pozostaje neutralna podatkowo, pod warunkiem że oba aktywa spełniają ustawową definicję waluty wirtualnej.
- Wymianę (sprzedaż) kryptowaluty za walutę tradycyjną (fiat) – powoduje powstanie przychodu w momencie rzeczywistego wykonania transakcji, niezależnie od tego, czy środki zostały następnie wypłacone z giełdy
Takie rozróżnienie potwierdziło również Ministerstwo Finansów w informacji z 13 października 2026 r., opublikowanej w systemie EUREKA 16 października 2026 r., odnoszącej się bezpośrednio do sytuacji klientów Zondacrypto.
Co istotne, resort zaznaczył, że nie wydawał odrębnych oficjalnych wytycznych dla organów podatkowych ani podatników będących klientami giełdy. Przedstawione stanowisko stanowi wyjaśnienie stosowania obowiązujących przepisów, a nie wprowadzenie szczególnych zasad opodatkowania dla poszkodowanych.
Dochód z odpłatnego zbycia walut wirtualnych podlega opodatkowaniu wg stawki 19% i jest rozliczany w deklaracji rocznej PIT-38. Podatek oblicza się od dochodu, a więc przychodu pomniejszonego o koszty uzyskania przychodów ustalone na zasadach przewidzianych dla walut wirtualnych, a nie od całej wartości sprzedanych kryptowalut.
Brak wypłaty środków nie wyklucza powstania przychodu. Co na to KIS?
Problem opodatkowania środków, których inwestor nie może wypłacić z giełdy, był przedmiotem kilku interpretacji indywidualnych wydanych w 2026 r.
W interpretacji z 23 czerwca 2026 r., sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.399.2026.1.AK, Dyrektor KIS uznał, że sprzedaż kryptowalut za waluty tradycyjne powoduje powstanie przychodu, nawet jeżeli w związku z nieprawidłowościami po stronie giełdy podatnik utracił możliwość wypłaty środków.
Podobne stanowisko przedstawiono w interpretacji z 22 lipca 2026 r., sygn. 0115-KDIT1.4011.479.2026.1.MK. Organ wskazał, że przychód powstaje w momencie realizacji transakcji wymiany kryptowaluty na walutę tradycyjną. Późniejsza niewypłacalność giełdy i brak możliwości otrzymania pieniędzy nie powodują automatycznie obniżenia wcześniej rozpoznanego przychodu.
Podstawą takiego podejścia jest szczególna konstrukcja przychodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.
Art. 11 ust. 1 ustawy o PIT ustanawia ogólną zasadę, zgodnie z którą przychodem są co do zasady pieniądze otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika. Przepis ten wyraźnie wyłącza jednak ze swojego zakresu przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych, określone w art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy.
W konsekwencji, na gruncie aktualnej praktyki interpretacyjnej, jak również w oparciu o regulacje szczególne dla kryptowalut, dla powstania przychodu decydujące znaczenie ma realizacja transakcji sprzedaży, a nie późniejsza wypłata środków na rachunek bankowy inwestora.
Przykładowo, jeżeli inwestor poniósł udokumentowane wydatki na zakup kryptowalut w wysokości 100 tys. zł, a następnie w tym samym roku sprzedał je za 150 tys. zł, jego dochód – przy założeniu braku innych transakcji, kosztów i niewykorzystanych kosztów z lat poprzednich – wyniesie 50 tys. zł. Oznacza to podatek w wysokości 9,5 tys. zł, nawet jeżeli giełda nie wypłaciła pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży.
Z perspektywy inwestora, który faktycznie utracił dostęp do swojego kapitału, taki rezultat może wydawać się trudny do zaakceptowania. Nie zmienia to jednak faktu, że sam brak wypłaty środków nie stanowi wystarczającej podstawy do zakwestionowania przychodu.
Czy każdy zapis w systemie giełdy oznacza rzeczywistą transakcję?
Stanowisko organów podatkowych nie rozstrzyga wszystkich problemów, które mogą pojawić się w związku z działalnością Zondacrypto.
Należy bowiem odróżnić sytuację, w której inwestor rzeczywiście sprzedał kryptowalutę, ale nie otrzymał należnych mu pieniędzy, od sytuacji, w której sama transakcja mogła nie zostać faktycznie przeprowadzona.
W pierwszym przypadku mamy do czynienia z niewykonaniem zobowiązania do wypłaty środków przez giełdę. Nie podważa to automatycznie wcześniejszego odpłatnego zbycia kryptowaluty.
W drugim przypadku problem jest bardziej złożony. Jeżeli zapisy w systemie informatycznym nie odzwierciedlały rzeczywiście wykonanych transakcji, pojawia się pytanie, czy w ogóle doszło do odpłatnego zbycia waluty wirtualnej w rozumieniu przepisów podatkowych.
W naszej ocenie może to być istotny kierunek argumentacji w indywidualnych sporach z organami podatkowymi. Wymaga on jednak wykazania, że dana operacja nie została rzeczywiście wykonana. Sam brak wystarczających aktywów po stronie giełdy, jej późniejsza upadłość czy niemożność wypłaty środków nie przesądzają jeszcze o takim charakterze transakcji.
Ocena powinna zatem uwzględniać m.in. historię zleceń i ich realizacji, zmiany sald na rachunkach użytkowników, regulamin platformy i przyjęty model rozliczeń oraz dostępne informacje o sposobie działania giełdy.
Znaczenie mogą mieć również ustalenia poczynione w postępowaniu karnym i upadłościowym. Nie należy jednak z góry zakładać, że wszystkie operacje zarejestrowane na platformie były fikcyjne lub nieskuteczne.
Kluczowe jest ustalenie, co rzeczywiście wydarzyło się z aktywami konkretnego inwestora. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy istnieją argumenty pozwalające zakwestionować wcześniej wykazany przychód podatkowy.
Utrata kryptowalut a koszty podatkowe- czy można rozliczyć wydatki na ich zakup?
Niezależnie od problemu rozpoznania przychodu istotne znaczenie ma prawidłowe ustalenie kosztów uzyskania przychodów.
Zgodnie z art. 22 ust. 14 ustawy o PIT kosztami z odpłatnego zbycia walut wirtualnych są przede wszystkim udokumentowane wydatki bezpośrednio poniesione na ich nabycie oraz koszty związane ze zbyciem, w tym określone prowizje i opłaty giełdowe.
Co istotne, utrata dostępu do kryptowalut nie oznacza automatycznie utraty prawa do rozliczenia wydatków poniesionych na ich zakup.
Potwierdza to również przywołana interpretacja Dyrektora KIS z 23 czerwca 2026 r., w której organ zaakceptował możliwość uwzględnienia udokumentowanych wydatków na nabycie walut wirtualnych, mimo że podatnik utracił je w okolicznościach związanych z podejrzeniem oszustwa.
Nie oznacza to jednak możliwości zaliczenia do kosztów dowolnej wartości utraconych aktywów. Podstawą rozliczenia pozostają rzeczywiście poniesione i udokumentowane wydatki na nabycie kryptowalut, a nie ich wartość rynkowa w momencie utraty.
Należy również pamiętać o szczególnych zasadach rozliczania kosztów, wynikających z art. 22 ust. 15–16 ustawy o PIT.
Koszty nabycia walut wirtualnych rozpoznaje się zasadniczo w roku ich poniesienia, niezależnie od tego, czy w tym samym roku nastąpiła sprzedaż. Jeżeli ich wartość przewyższa przychody z odpłatnego zbycia walut wirtualnych, nadwyżka zwiększa koszty kolejnego roku podatkowego i może być dalej przenoszona na następne lata.
Nie jest to jednak klasyczna strata podatkowa, którą można rozliczyć z dochodami z innych źródeł, np. ze stosunku pracy.
W praktyce oznacza to, że inwestorzy powinni zweryfikować nie tylko rozliczenia za rok, w którym utracili dostęp do środków, ale również zeznania z wcześniejszych lat.
Jeżeli określone koszty nie zostały prawidłowo wykazane, konieczna może być korekta wcześniejszych deklaracji PIT-38 oraz odpowiednie ustalenie wysokości kosztów przenoszonych na kolejne lata.
Korekta PIT-38 – kiedy można zakwestionować wcześniej zapłacony podatek?
Podatnicy, którzy wykazali przychody ze sprzedaży kryptowalut na Zondacrypto i zapłacili od nich podatek, mogą rozważyć weryfikację wcześniejszych zeznań podatkowych.
Nie oznacza to jednak, że sama upadłość giełdy stanowi podstawę do korekty PIT-38 i odzyskania podatku.
Korekta może być uzasadniona w szczególności wtedy, gdy podatnik nie uwzględnił przysługujących mu kosztów uzyskania przychodów, błędnie zakwalifikował określone transakcje albo dysponuje dowodami wskazującymi, że wykazana sprzedaż kryptowalut w rzeczywistości nie została wykonana.
W każdym z tych przypadków konieczna jest indywidualna ocena prawidłowości pierwotnego rozliczenia.
Należy przy tym pamiętać, że od 1 października 2026 r. obowiązują zmienione zasady dochodzenia nadpłat podatku, wynikające z nowelizacji Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 846).
Jeżeli nadpłata wynika z korekty deklaracji składanej po upływie terminu na jej złożenie, co do zasady nie jest już wymagane składanie odrębnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Organ może jednak weryfikować zasadność korekty.
Dodatkowo, gdy z korekty wynika nadpłata przekraczająca 10 tys. zł, podatnik ma obowiązek dołączyć pisemne uzasadnienie jej przyczyn.
W sprawach dotyczących Zondacrypto szczególne znaczenie będzie miało przygotowanie odpowiedniej argumentacji i dokumentacji potwierdzającej, dlaczego pierwotne rozliczenie powinno zostać zmienione.
Trzeba przy tym uwzględnić, że dotychczasowe stanowisko Dyrektora KIS i Ministerstwa Finansów jest niekorzystne dla argumentacji opartej wyłącznie na braku możliwości wypłaty środków z giełdy.
Co w sytuacji, gdy podatek jest należny, ale inwestor nie ma środków na jego zapłatę?
Nie w każdym przypadku istnieją podstawy do zakwestionowania przychodu lub skorygowania wcześniejszego rozliczenia.
Jeżeli sprzedaż kryptowalut rzeczywiście nastąpiła, a dochód został prawidłowo ustalony, problem może dotyczyć przede wszystkim braku środków na zapłatę należnego podatku.
W takiej sytuacji warto rozważyć możliwość skorzystania z ulg w spłacie zobowiązań podatkowych przewidzianych w art. 67a Ordynacji podatkowej.
Przepis ten umożliwia organowi podatkowemu, na wniosek podatnika, m.in. odroczenie terminu płatności podatku, rozłożenie jego zapłaty na raty, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach również umorzenie podatku lub zaległości podatkowej w całości albo w części.
Warunkiem jest wykazanie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Utrata dostępu do znacznej części oszczędności i związane z tym trudności finansowe mogą stanowić istotny argument przemawiający za zastosowaniem ulgi. Nie oznacza to jednak, że organ ma obowiązek jej przyznania.
Każdy wniosek wymaga odpowiedniego uzasadnienia, a rozstrzygnięcie zależy od indywidualnej sytuacji podatnika. Samo wystąpienie z wnioskiem nie zwalnia również automatycznie z obowiązku terminowej zapłaty podatku.
Czy odzyskanie środków w postępowaniu upadłościowym spowoduje kolejne opodatkowanie?
Kolejne wątpliwości mogą pojawić się w przypadku odzyskania przez inwestorów części środków w toku estońskiego postępowania upadłościowego.
Nie można automatycznie zakładać, że każda wypłata dokonana przez syndyka będzie stanowiła nowy przychód z odpłatnego zbycia walut wirtualnych.
Jeżeli inwestor wcześniej rzeczywiście sprzedał kryptowaluty, rozpoznał z tego tytułu przychód, a następnie odzyska należność pieniężną wynikającą z tej samej transakcji, należy odróżnić otrzymanie zapłaty od ponownego odpłatnego zbycia waluty wirtualnej.
Sama spłata takiej wierzytelności nie powinna być utożsamiana z kolejną sprzedażą kryptowalut.
Innej oceny mogą natomiast wymagać sytuacje, w których inwestor odzyska kryptowaluty zamiast pieniędzy, otrzyma zwrot wcześniej wpłaconych środków albo uzyska świadczenie o charakterze odszkodowawczym czy odsetkowym.
Konsekwencje podatkowe będą zatem zależały od charakteru odzyskanego świadczenia, jego podstawy prawnej oraz sposobu rozliczenia wcześniejszych transakcji.
Dokumentacja transakcji i dochodzenie wierzytelności – o czym powinni pamiętać inwestorzy?
W przypadku klientów Zondacrypto kluczowe znaczenie ma zabezpieczenie dostępnej dokumentacji, w szczególności historii transakcji, potwierdzeń wpłat i wypłat, zestawień sald, korespondencji z operatorem oraz dowodów poniesienia wydatków na nabycie kryptowalut.
Dokumenty te mogą być potrzebne zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i w związku z dochodzeniem wierzytelności.
Znaczenie prawidłowego dokumentowania transakcji będzie dodatkowo rosło w związku z wdrażaniem przepisów unijnej dyrektywy DAC8, przewidującej raportowanie i automatyczną wymianę informacji o określonych transakcjach dotyczących kryptoaktywów. Nowe obowiązki obejmują również transakcje dokonywane od początku 2026 r., natomiast pierwsza wymiana informacji przypada na 2027 r.
Regulacja ta zwiększa możliwości weryfikacji rozliczeń przez administrację podatkową, ale sama w sobie nie zmienia zasad powstawania przychodów i rozliczania kosztów w PIT.
Równolegle inwestorzy powinni zadbać o ochronę swoich praw w postępowaniu upadłościowym.
Zgodnie z komunikatem Ministerstwa Sprawiedliwości podstawowy termin zgłaszania wierzytelności wobec BB Trade Estonia OÜ upływa 27 października 2026 r. Wierzytelności zgłoszone po terminie, ale uznane, będą zaspokajane w ostatniej kolejności.
Warto przy tym pamiętać, że dochodzenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym i weryfikacja rozliczeń podatkowych są odrębnymi działaniami. Zgłoszenie roszczenia syndykowi nie zastępuje prawidłowego rozliczenia podatku ani samo w sobie nie przesądza o zasadności jego korekty.
Podsumowanie – jak zabezpieczyć swoje interesy?
Upadłość Zondacrypto pokazuje, że konsekwencje ekonomiczne utraty środków i ich rozliczenie podatkowe nie zawsze są ze sobą zbieżne.
Z aktualnego stanowiska organów podatkowych wynika, że rzeczywiście wykonana sprzedaż kryptowalut za walutę tradycyjną może powodować obowiązek wykazania przychodu nawet wtedy, gdy inwestor nigdy nie otrzymał pieniędzy na rachunek bankowy (co znajduje także odzwierciedlenie w aktualnie obowiązujących przepisach podatkowych dotyczący kryptowalut).
Nie oznacza to jednak, że sytuacja każdego poszkodowanego jest taka sama.
Znaczenie ma przede wszystkim ustalenie, czy doszło do rzeczywistego odpłatnego zbycia walut wirtualnych, jakie wydatki na ich nabycie zostały poniesione i rozliczone oraz czy wcześniejsze zeznania podatkowe prawidłowo odzwierciedlają przeprowadzone transakcje.
W określonych przypadkach uzasadnione może być skorygowanie rozliczeń, zakwestionowanie istnienia przychodu albo wystąpienie o ulgę w spłacie podatku. Każde z tych działań wymaga jednak odrębnej oceny prawnej i podatkowej.
Dlatego przed podjęciem decyzji warto przeanalizować pełną historię operacji oraz dostępną dokumentację, a następnie ustalić możliwe działania z uwzględnieniem zarówno przepisów podatkowych, jak i przebiegu postępowania upadłościowego.
Wsparcie LBKP – Crypto, Blockchain & Tokenization
W ramach praktyki Kancelarii Prawnej LBKP – Crypto, Blockchain & Tokenization wspieramy klientów w analizie konsekwencji podatkowych transakcji kryptowalutowych, weryfikacji dotychczasowych rozliczeń oraz reprezentacji w postępowaniach przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi.
Pomagamy również w ocenie dostępnych możliwości dochodzenia roszczeń związanych z działalnością podmiotów rynku kryptoaktywów, w tym w postępowaniach upadłościowych.
Jeżeli mają Państwo wątpliwości dotyczące rozliczeń podatkowych po utracie środków na Zondacrypto lub innych platformach kryptowalutowych, zapraszamy do kontaktu. Pomożemy ocenić sytuację i dobrać działania odpowiednie do okoliczności konkretnej sprawy.
